1. YAZARLAR

  2. SHENI HAMID/Londra

  3. Ekonomik Tarihteki En Büyük Ticaret Savaşı ve Perde Ardında Oynanan Entrikalar: İsrail-Çin-Amerika
SHENI HAMID/Londra

SHENI HAMID/Londra

Avrupa ve Londra Temsilcisi
Yazarın Tüm Yazıları >

Ekonomik Tarihteki En Büyük Ticaret Savaşı ve Perde Ardında Oynanan Entrikalar: İsrail-Çin-Amerika

A+A-

Gerçekten de ekonomi tarihinde ilk kez tecrübe edilen en büyük ticari savaş, ABD ile Çin arasında bu sene 6 Temmuz’da resmen başlamıştır.

Çekişmeye dair hatırlayacağınız üzere, bu iki ülke, birbirlerinin ürünlerine $34 Milyar Dolarlık tarifeler uygulamıştır. Gelişmelerin hemen akabindeyse, ABD Ticaret Temsilcisi Robert Lighthizer’in 10 Temmuz’da duyurduğu gibi, ABD Başkanı Donald Trump “ABD’de $200 Milyar Dolarlık ilave bir ithalat için yüzde 10’luk tarifeler uygulamaya başlatılmasını emretmiştir”.

Söz konusu $200 Milyar Dolarlık ilave tarife için mümkün olan en erken adaptasyon tarihinin Eylül ayında olabileceği bildirilirken; vaziyetten öyle ya da böyle etkilenecek pek çok ‘sıradan’ ülke için şimdilik, sorunu ihtiyatli hazırlıklar içerisinde takip etmekten başka yapılır çok şey kalmamıştır.

Tabi ki Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Trump’ın malum kararını esefle kınayan Çin, haliyle payına düşen önlemleri almaya başlamıştır ki kurnaz bir hamleyle üstelik ‘Amerika’yla giderek zayıflayan ticari bağlarını, İsrail üzerinden sağlamlaştırmıştır’.

Şöyle ki…

Ticari alandaki kurnaz manevralara dayanarak yola devam eden Beijing hükümeti, gidişat içerisinde İsrail’e yönelik ilgisini durmaksızın arttırmaktadır. Yani Çin, ekonomik modelini üretim değer zincirlerine odaklanır bir artışa dönüştürmeyi hedeflediği için, İsrail'in teknoloji ve yatırım modelleriyle de ilgilenmektedir.

Hatta, ABD ile olan inatlaşmasından daha evvelki bir zamanda dahi Beijing idaresi örneğin, 2011’de gerçekleştirilmiş İsrail'e dair Çin yatırımıyla $15 Milyar Dolar civarını bulmuşken; simdiki sürtüşmelerin, bu rakamı daha fazla yükseltmesi beklenilmektedir.

Çünkü ilave yatırım örnekleri itibarıyla yola çıkacak olursak…

Dünyadaki en büyük telekomünikasyon ekipmanı üreticisi Çin’li firma Huawei, zaten İsrail'de bir Ar-Ge merkezi kurmuştur. Dahası, Alibaba kurucusu Jack Ma, bu yıl Mayıs ayı içerisinde, İsrail'i ziyaret etmiş ve ülkede Start-Up Nation'a yatırım yapmayı planladığını duyurmuştur. İlaveten, 2015'te İsrail, Asya pazarlarını daha fazla araştırmayı amaçlayan Çin öncülüğündeki Asya Altyapı Yatırım Bankası'nın (AIIB) kurucu üyelerinden biri bile olmuştur. Öte yandansa, Çin tarafından İsrail’in Ashdod'unda yeni bir liman inşa edilirken; bir başka ̶ Shanghai Uluslararası Liman Grubu ise İsrail Haifa'da yeni bir limanı işletmek için 25 yıllık bir imtiyaz kazanmıştır.

Diyeceğim şu ki, uluslararası sahalarda genişlemiş ticaret-yatırım pazarları ve durdurulmaksızın artan nüfusu ile Çin, ‘İsrail için, mükemmel bir ortaktır’. Üstelik Beıjing hükümeti, Arap dünyasıyla pozitif ilişkilere sahipken, Ortadoğu petrolüne olan bağımlılığına da dayanarak, Horn of Africa’da yer alan Djibouti’de ilk denizaşırı askeri üssünün 2017 açılışını gerçekleştirmiştir.

Gidişat tebi ki ABD’nin keyfini kaçırmaktadır ama buna rağmen, Washington-Beijing ticaret savaşının, Jerusalem üzerinde aşırıya varır bir huzursuzluk yaratması pek de fazla beklenmemektedir. Çünkü, Amerika ya da Rusya’dan farklı tutumlarıyla hareket eden Beijing yönetimi, söz konusu bölgedeki çıkarları öncelikle petrol açısından artan bir idaredir. Ve Çin her ne kadar İran'dan kaynaklanan petrol alımlarına yüzde yüz dayanmasa da bu konuda (Amerikan Dostu) Sudi Arabistan, Birleşik Arap Emirliği ve Kuveyt’i bir alternatif olarak tercih etmektedir.

Çin’in diğer büyük planlarına gelince…

Daha geçtiğimiz haftalarda (10 Temmuz) Beijing’te düzenlenmiş Çin-Arap Devletleri İşbirliği Forumu sırasında; Çin, Ortadoğu'daki birkaç Arap ülkesine $20 Milyar Dolar kredi vereceğini; ilaveten, Filistinliler, Yemen, Lübnan, Suriye ve Ürdün'e $100 Milyon Dolarlık yardım paketleri ekleyeceğini duyurmuştur.

Çin lideri Xi Jinping yine aynı forumdaki açıklamasında, ‘ulaştırma altyapısı, petrol/ gaz, finans, yüksek teknoloji alanları, dijital ekonomi’ için finansman kaynaklarının sağlanacağını bildirmiştir ki, bu kredilerin ‘Asya, Ortadoğu, Afrika ve Avrupa'daki 60'dan fazla ülkeyi -ticaret, ulaşım ve çok yönlü ortaklıklar ağıyla bağlaması’ beklenmektedir. İşte İsrail’i de kapsayacak (yani ABD’ye her halikarda ucu dokunacak) bu uygulamaların, Beijing için ‘Belt and Road Initiative girişimi'nde (BRI) başarıyla ilerlediği kabul edilmelidir.

Kısacası, ABD Başkanı Trump’ı huzursuz eden en büyük meselelerden birisi aslında ÇİN YAYLIMCILIĞI’nın uluslararası alanda -bilhassa Amerika’nın iştahını kabartmış sahalarda- ısrarlı devam eden gidişatıdır!

Gerisi, playback.

Gene de herşeye rağmen…

Gündemdeki meşhur Washington-Beijing ticaret savaşı, yukarıda açıkladığım Çin taktikleri ile şekillenecek ve -İsrail ya da ABD dostu diğer ülkeler vasıtasıyla- Amerika’yı öyle ya da böyle etkilemeye devam edecektir. Hatta ta ki her iki ülke yeni bir anlaşmaya varıncaya değin vaziyet, Donald Trump idaresine yönelik bir ‘İstemem, gene de yan cebime koy’ kısırdöngüsüne tabii kılınacaktır. Bekleyelim, görelim.

 

 

Yazıların her türlü yasal sorumluluğu Yazarın kendisine aittir. Kaynak gösterilse dahi yazının tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan yazının bir bölümü, alıntılanan yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.