1. YAZARLAR

  2. SHENI HAMID/Londra

  3. Kirli para aklamanın bazı temiz yolları -1-
SHENI HAMID/Londra

SHENI HAMID/Londra

Avrupa ve Londra Temsilcisi
Yazarın Tüm Yazıları >

Kirli para aklamanın bazı temiz yolları -1-

A+A-

İşin sırrı ne Persil’de ne de Alo’dadır ama, tüm mesele kanunlardan ve kanuni boşlukları değerlendirerek, fırsatları adabına göre kullanmayı bilenden ibaret sayılmaktadır.

Kirli para aklamayla alakalandırılmış uygulama süreçlerinde, resmi otoritelerin saygıdeğer süzgecine takılanlar elbette mevcuttur; lakin, işi kılıfına uydurmayı bilen pek çok yasadışı uygulayıcı ise, söz konusu amaçlarına halen ulaşabilmeyi başarmaktadır. Hem de faaliyet sonuçlarını herkesin gözü önünde hayranlık uyandırabilir bir servet şovuyla sunarak.

Uluslararası ile yerel arenalarda giderek büyüyen bir problem olarak kabul edilmiş konu itibarıyla, aktaracağım çalışmamda ‘kirli para ile kirli para aklama kavramlarını; bu tanımlamalar çerçevesinde süregelen kısırdöngüyü; kirli para aklama faaliyetlerinin bazı işleyiş aşamalarını; ve yine aynı meseleyle alakalandırılmış bazı kanuni yaptırımları’ özetleyeceğim.

Müteakiben açıkladığım bilgilerin amacı, para aklama ve vergi suçlarıyla ilgili işlem veya faaliyetlerin olası sonuçları hakkındaki bilinçliliği arttırmaktır ki, yaşamın herhangi bir safhasında şüphe uyandırıcı finans faaliyetleriyle karşılaşıldığında, malum suçun tuzağından uzak durulmasıdır.

 

Kirli Para Aklamaya Duyulan İhtiyaç Sebebi…

Yasalara aykırı düşüveren suçları işleyerek yüksek meblağlarda para getirisi sağlayan bazı şahıslar, davranışlarının, evvela vergi dairesi, polis ve diğer güvenlik mercileri tarafından fark edilmesini önlemeye çalışacaktır. Dolayısıyla, kanunsuzluk faaliyetleriyle edinilmiş nakitin piyasaya sürülerek kullanılmasının vakti geldiğinde ise, konuyla alakalandırılmış resmi otoritelerin, vergi denetmenlerinin dikkatleri çekilmeksizin meşru bir gelir kaynağının gösterilmesi gerekecektir. Çünkü, suçlu mantalitesi doğrultusunda, herhangi bir ‘gelir-gider-dönüşüm’ kanıtı sağlanılmaksızın yapılmış büyük miktarlardaki para harcamaları veya yatırımları; kanun uygulayıcılarının radarından kaçmayacaktır.

Söz konusu kara meblağların kullanılmasını amaçlayan, yüksek değerli malların veya yatırımların satın alınmasında bile gerçekleştirilecek bazı nakit harcaması, tabi ki denetim mekanizmalarının dikkatinden kaçmayacaktır. Yani, yüksek miktarlı harcama ve yatırımlarda, vergi dairesi hemen vergi denetimi başlatabilecek ve kolluk kuvvetleri paranın kökeni hakkında bir ceza soruşturması açabilecektir.

İşte bu sebeple, kanunsuz paralarını güle güle kullanmak niyetiyle suçlular, suçlarının geliri ile fiilen gerçekleştirdikleri yasadışı faaliyetleri arasında doğrudan bir bağlantı bulunmadığını ispat etmeye çalışacaktır. Böylece suçlular, yasadışı yollarla edindikleri paranın, görünür yasal kökenine dair, makul bir açıklama yapabilme kademelerini irdelemeye başlayacaktır.

 

Kirli Para Aklama Süreci...

Yerel ya da uluslararası kanunlara karşıt düşecek tüm uygulamaların akabinde edinilmiş suç gelirlerinin sağladığı finans kazanımlarının kaynağını gizlemek ve bu vasıtayla edinilmiş nakit meblağlarını meşrulaştırmak için gösterilen faaliyetler ‘kara para aklama’ süreci olarak tanımlanabilinir.

Vergi sahtekarlarının ve geniş çaplı suç faaliyetlerinde yer alanların amacı, paranın kaynağını gizlemek ve kirli parayı piyasaya yeniden dahil ederken, söz konusu finans akışını, kökenlerine ulaşılmaksızın ilerleyecek bir forma dönüştürmektir. Akabinde, banka hesapları, emlak, hisse senetleri, sigorta primleri ve diğer varlıklardaki ‘kirli para’, daha sonra şüphe uyandırmadan kullanıla bilinecektir.

Suçun bir vergi suçu veya uyuşturucu kaçakçılığı, insan kaçakçılığı, terör, yasadışı silah satışı, yolsuzluk veya çok daha çeşitli suç faaliyetlerinden herhangi biri ile ilgili olup olmadığı hiç fark etmemektedir. Buradaki asıl amaç, para aklayıcılarının yasadışı kazançlarını, apaçık bir şekilde yasal paraya dönüştürmektir. Dolayısıyla, kanunsuzların kullandığı temel süreçler ‘yerleştirme, katmanlama, bütünleşme, entegrasyon, gerekçe ve yatırım’ süreçleri olarak ifade edilmektedir.

Söz konusu süreçlerin,

*Birinci aşamasında:

İllegal para gelir kaynaklarından bazıları aşağıdaki gibi sayılabilinir:

-Vergi suçları

-Dolandırıcılık

-İhtilas-zimmete geçirme

-Uyuşturucu ile alakalı aktiviteler

-Hırsızlık

-Rüşvet ve ahlaksızlık faaliyetleri

gibi…

 

*İkinci Aşamada:

Yani yerleştirme safhasındaki amaç, genellikle nakit para toplamını yurtiçinde veya yurtdışında bir banka hesabına yatırmaktır.

Bu niyetle mesela ticari mallar, elmaslar, altın külçeleri vb mücevherler veya çekler… nakit paraya dönüştürüle bilinir. Aynı zamanda, söz konusu meblağ, diğer para birimlerine dair, daha büyük miktarlarda ve/veya nakit kuryelerin kolay ulaşımına izin verecek daha küçük miktarlarda bile değerlendirilebilinir. Nakit veya diğer değerli mallar, suçun işlendiği ülkeden yurtdışına, suçlunun ikamet ettiği ülkeye veya nakdin kolayca yatırılabildiği / yatırılabildiği belirli bir ülkeye aktarilabilinir. Hatta tüm bu işlemler, ulaşım araç, uçak (yolcu veya kargo) ya da bir yeraltı bankacılık sistemi kullanılarak yapılabilinir.

Öte yandan, tüm bu eylemlerin gerçekleştirilmesi amacıyla, ana suçlular, diğer bireyleri veya şirketleri -yani üçüncü şahısları da kullanabilecektir.

Örneğin, vergi sahtekarlığı ya da yatırım sahtekarlığı gibi sahtecilikten elde edilen para, kolayca bir banka hesabında tutulan ve elektronik olarak değiştirilebilen bir para olabilir. Ama tabi ki tüm cezai gelirler nakit ya da para biçiminde gelmeyebilir de; yani söz konusu tutar, hırsızlıktan edinilen pahalı mallar, hatta diğer değerli eşyalar için de değiştirilebilinir.

İlaveten, paranın yatırım safhasında ve mevduat suçlarının finansal sisteme girişinin sağlanılmasında ise bazı dikkat çekici yatırım faaliyetleri söyle sıralanabilinir:

- Döviz kuru değişimi -Nominal değer değişimi -Nakit taşımacılığı -Nakit mevduat ayarlamaları.

 

*Üçüncü Aşamada:

Bu safhadaki amaç, gelirin suçlu manşetinin gizlenilmesidir. Bu nedenle, malum nakit, çeşitli banka hesapları, ülkeler, bireyler ve / veya şirketler arasında sık sık transfer edilebilir ve bölünebilir. Yine aynı meblağ ayrıca nakit olarak çekilebilir ve diğer bankalar ile banka hesaplarına, offshore hesaplara yatırılabilinir.

Kısacası, katmanlama safhasındaki amaç, mevduat suçlarını finansal sisteme dahil etmektir ve buradaki hedef, kazançların gayri meşru kökenini gizlemektir. Ayni noktadaki bazı uygulama safhaları şunlardır:

-Tel transferleri gerçekleştirmek

-Nakit Çekmek

-Diğer banka hesaplarına nakit mevduat sağlamak

- Farklı banka hesapları arasında bölünüm ve birleştirim yapmak.

 

*Dördüncü Aşamada:

Kanunsuz akışın entegrasyon/gerekçelendirilme aşamasındaki amaç, suç gelirleri için belirgin bir yasal köken oluşturulmasıdır. Mesela gelir kaynakları, sermaye kazançları ve / veya kredileri tahrif etmek; varlıkların sahipliğini gizlemek ve üçüncü taraflarla yapılan işlemlerde kanunsuz kazançları kullanmak, entegrasyona dahil sayılabilinmektedir.

Yine aynı safhada, para aklayıcı şahıs ‘faturaların, raporların, sözleşmelerin, anlaşmaların, yazılı ve sözlü beyanların yanı sıra, sahte ve imal edilmiş belgelerin kullanılmasıyla’ ve işlemlerin (faturalar, defter tutma ve sözleşmeler) üretilmesi yoluyla, paranın görünür bir yasal kökenini yaratabilir. Bu bağlamda pratikte gösterile bilinir, bazı ortak gerekçelendirme yöntemleri şunlardır:

-Bir kredinin üretilmesi: Borç geri doğru veya arka safhalara itilerek sağlanmaktadır.

-Net değerdeki bir artışı üretmek: Gayrimenkul ve diğerli eşyaların satın alınması ve satılması, kumarhane kazançlarının elde edilmesi, piyango ödülleri, miras vb gosterimi gibi…

-Varlıkların sahipliğini ve işletmelere olan ilgiyi gizlemek (yabancı tüzel kişiliklere sahip yapılar, örneğin, offshore şirketler veya malum uygulamanın yasal sahibi olarak gösterilmis akrabalar).

-Fiyat manipülasyonu (fazla veya düşük faturalama).

-Yasadışı ve hukuki gelir kaynaklarını birleştirerek ciroları / satışları manipüle etmek.

 

Böylece, kanunsuz para, entegrasyon ve gerekçe sağlanılarak temize çıkma kademesine geçmektedir. Buradaki amaç, suç gelirleri için açık bir yasal menşet yaratmaktır. İlaveten,

-Hayali krediler yaratmak; Ciro/Satış-Sermaye Kazançları göstermek; yaptırımlar, sözleşmeler, finansal tablolar oluşturmak;

-Varlık sahipliğini gizlemek

-Üçüncü taraf işlemlerinde kullanılan ceza fonlarını örtbas etmek

…bahsi edilen kademenin en yaygınlaşmış faaliyetleri arasında sayılmaktadır.

*Beşinci Aşamada:

Kişisel fayda sağlanılması için suç gelirlerinin kullanım aşamasında, tamamlama ve yasal yollarla yatırım yapılması safhasına ulaşılmıştır.

Otoritelerin dikkatine takılmaksızın erişilmesi sağlanmış bu kademede, suçlu, artık kanuni yollarla meblağ likiditesi yapabilecek; elindeki nakti kullanabilecek; yatırımlar gerçekleştirebilecek; hisse senetleri ya da menkul kıymetler edinebilecek; lüx araçlar, emlaklar, menkul ve gayrı menkuller vb. alabilecek; hatta hedeflediği bankalara yüksek tutardaki naktini deposit olarak bile aktarabilecektir.

Yani nihayet ulaşılmış bu son aşamadaki amaç, kişisel yarar için suç gelirlerinin kullanılmasıdır.

Uzun lafın kısası, ‘Minareyi çalan, kılıfını hazırlar’ felsefesinden yola çıkarak özetlediğim yasadışı para aklama meselesini, artık ana ögeleriyle kavramış bulunmaktayız.

Çalışmamın ikinci bölümünde ise sizlere, suçlular tarafından gerçekleştirilmiş malum aktivitelerin, herkesin gözü önünde, hiçbir soru işareti yaratılmaksızın; yasal sisteme nasıl aktarıldığını’ açıklayacağım.

Fakat aynı esnada hatırlarda tutulması gerekecek unsur, ‘haramın’ uzun vadede hiç kimseye hiçbir fayda sağlamayacağı gerçeğidir; çünkü, mülkün en daim temeli adalet, suçluların karşısına er ya da geç çıkacaktır.

 

Yazıların her türlü yasal sorumluluğu Yazarın kendisine aittir. Kaynak gösterilse dahi yazının tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan yazının bir bölümü, alıntılanan yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.