1. YAZARLAR

  2. İLHAMİ YANGIN

  3. Kontrgerillanın kuruluşu ve komutanlıkları
İLHAMİ YANGIN

İLHAMİ YANGIN

Yazarın Tüm Yazıları >

Kontrgerillanın kuruluşu ve komutanlıkları

A+A-

Sovyetlerin Türkiye'ye yönelik bir askeri saldırısı vuku bulduğu takdirde, Kızıl Ordu kuvvetlerine taktik saldırı ve sabotajlar düzenleyecek olan, kontrgerilla teşekkülünü icap ettiği şekilde yapılandırılabilmek için öncelikle bazı kanunlar çıkartmak gerekiyordu.

Bir sonraki aşamada,  bazı kıstaslar göz önünde bulundurularak, kontrgerilla elemanları seçilecekti.

Müteakiben, kontrgerilla kuvvetleri gizli kamplarda toplanarak silahlı talim yapacak, gayrı nizami harbin gerektirdiği her konuda eğitilecekti.

Savaş esnasında kullanılmak üzere, birçok mıntıkaya, her türden silah ve mühimmat gizlenecek, bu depoların yerini sadece üst düzey kontrgerilla komutanları bilecekti.

Sovyetlerle yapılacak savaşın kazanılması veya kaybedilmesi, milyonlarca Batılı askerin ve sivilin hayatı söz konusuydu (Türkler ve Türkiye daha en baştan gözden çıkartılmış, Anadolu düşmana terk edilmişti).

O nedenle, kontrgerilla ile ilgili çalışmaların çok gizli şekilde yürütülmesi gerekiyordu.

İşte bu gizliliği sağlamak zordu, hatta imkânsızdı.

Hemen bir örnek vereyim:

Kontrgerilla yapılanması için atılacak ilk adım, bazı subayların ordu haricindeki hizmetlerde (kaymakamlık) istihdam edilmesini sağlayan bir yasa çıkartmak olacaktı.

Tabii ki, yasa çıkması için, hazırlanan kanunun Meclis'te görüşülmesi gerekliydi. Bu nedenle, iktidar ve muhalefet milletvekillerinin yasa konusunda bilgilendirilmesi lazımdı; keza basın yayın organları da olaydan haberdar olacaktı.

Yani, ne yapılacağını tüm Türkiye öğrenecekti.

Böyle bir durumda, Türkiye’de cirit atan Sovyet casuslarının olayı haber alıp üstlerine rapor etmesi mutlaktı.

İş sadece kanun çıkartmakla kalmıyordu.

Kontrgerilla elemanlarının belirlenmesi, eğitimi, gizli silah depoları hazırlanması için de aynı şey söz konusuydu.

Mevcut duruma göre; bir yerde silahlı eğitim verilecekse veya silah deposu yapılacaksa, oranın valisi, kaymakamı, belediye başkanı, emniyet müdürü, muhtara varıncaya kadar hemen herkes hadiseden haberdar olacaktı.

Pekâlâ...

Kontrgerilla teşkilatı hükümetten habersiz kurulabilir miydi?

İşte bu imkânsızdı.

Devlet bilgisi ve imkânları dâhilinde düzenlenmesi gereken muazzam bir yapılanma söz konusuydu.

Hükümetin bilgisi, izni ve katkısı olmadan kontrgerilla kurulamazdı.

Sadece başbakan ve bir kaç bakanın bilgisi dâhilinde yapılabilir miydi?

O da imkânsızdı.

Üstelik o tarihte bazı üst düzey komutanlar ile hükümetin arası iyice açılmıştı.

Öyleyse, hükümetin -kontrgerilla oluşturulana kadar- geçici bir süre ortadan kaldırılması gerekliydi.

Başka çare yoktu.

*

27 Mayıs 1960 tarihinde bir darbe gerçekleşti.

Bu darbenin hangi gerekçe ile yapıldığı muamma olarak kalmış, dönemin başbakanı Menderes'in demokrasiyi rafa kaldırmasından tutun Sovyetlere yanaşmasına varıncaya değin, çeşitli iddialar ortaya atılmış, kontrgerilla kurulması için hükümetin inkıtaa uğratılması gerçeğinden kimse bahsetmemiştir.

Bu ihtimalin hiçbir zaman gündeme gelmemesi, planı yapanlar açısından, büyük başarıdır.

*

İhtilal kadrosunun en güçlü üyesi olan ve ihtilal bildirisini radyoda okuyan Kurmay Albay Alparslan Türkeş darbe sonrası Başbakanlık müsteşarı oldu.

Şimdi dikkat!

Türkeş başbakanlık müsteşarı olmuştu ancak ortada başbakan yoktu.

Anayasa ve TBMM feshedilmişti.

Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, bakanlar, üst düzey komutanlar ve bürokratlar tutuklanmıştı.

Ve...

Sıkıyönetim uygulaması nedeniyle, artık kanun çıkartmaya gerek kalmamıştı. Bir kararname kanun sayılıyordu.

Başbakanlık müsteşarı Türkeş tarafından hazırlanan kararname 16 Haziran 1960 perşembe günkü Resmi gazetede yayımlandı.

Karar sayısı 5/22

1. Orduya mensup muvazzaf subay ve askeri memurların 1281 sayılı kanunun 6577 sayılı kanunla değiştirilen 1. maddesine göre İcra Vekilleri Heyetinden karar istihsal edilmeksizin, Milli Müdafaa Vekaletinin muvafakatı alınmak suretiyle ordu haricindeki hizmetlerde istihdam edilmeleri uygun görülmüştür.

2. Bu kararname 28.5.1960 tarihinden meridir.

Altta, Devlet Vekili ve Başvekil sıfatı taşıyan Cemal Gürsel ve diğer vekillerin imzası yer alıyor.

Kararnamenin gerekçesi

Bu kararnamenin -görünürdeki- gerekçesine bakacak olursak:

27 Mayıs, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin ilk darbesiydi.

İdareye el koyan subayların, ordu harici hizmetlerine -yani devlet yönetimine el koymaya- devam edebilmesi için bir kanun hükmünde kararname çıkartılması gerekliliği düşünüldü.

İşte bu nedenle söz konusu kararname hazırlanmış, kararnamenin yürürlük tarih ise darbenin ertesi gün olan, 28.5.1960 olarak belirlenmiştir (İkinci madde: Bu kararname 28.5.1960 tarihinden meridir).

Çok ince düşünülmüş olan bu kararnamenin hazırlanmasındaki asıl amaç bambaşkaydı.

KONTRGERİLLA KOMUTANLIKLARI

 Hazırlıklar tamamlandıktan sonra, 26 Ağustos 1960 tarihli Resmi gazetede tayinler yayımlandı.

İçişleri Bakanlığından:

Ulş. Yrb. Muzaffer Umay (937-4) ın Bornova Kaymakamlığında, Top. Yrb. Fevzi Ayal (935-88) un Saimbeyli Kaymakamlığında, İz. Bnb. Şevket Yıldırsu (942-17) nun Dazkırı Kaymakamlığında, P. Bnb. Fehmi Sualp (942-291) ın Bozdoğan Kaymakamlığında, Prs. Bnb. Şükrü Mete (944-10) nin Yenipazar Kaymakamlığında, Ord. Yrb. Şemsi İlter (937-276) in Manyas Kaymakamlığında, Ord. Bnb. Hüsamettin Özer (938-116) in Susurluk Kaymakamlığında, Top. Bnb. Etem Mete (938-120) nin Erdek Kaymakamlığında, Top. Yrb. Reşat Kınay (937-211) ın Yeşilova Kaymakamlığında, Sv. Yrb. Kenan Özalpman (936-46) ın İnegöl Kaymakamlığında, Muh. Yrb. Reşat Baykurt (936-26) un Çan Kaymakamlığında, P. Bnb. Nihat Çubukçu (943-206) nun Eskipazar Kaymakamlığında, P. Yrb. Muzaffer Soyberk (936-211) in Ergani , Tnk. Bnb. Basri Göymen (938-84) in Havza Kaymakamlığında, P. Yrb. İlhan Baykan (935-368) ın Maden Kaymakamlığında, P. Bnb. Mithat Yılmaz (938-511) ın Yalvaç Kaymakamlığında, Muh. Bnb. Selahattin Erdoğan (940-b. 13) ın Pınarbaşı Kaymakamlığında, Prs. Bnb. Tahir Müdevvisoğlu (942-p. 85) nun Çiçekdağ Kaymakamlığında, Ulş. Yrb. Adnan Sevgür (936-Dmy. 2) ün Beyşehir Kaymakamlığında, Sv. Bnb. Halit Şehman (937-4) ın Simav Kaymakamlığında, P. Bnb. Tevfik Dinçali (940-261) nin Arapkir Kaymakamlığında, Ord. Yrb. Fethi Güralp (937-29) ın Sarıgöl Kaymakamlığında, Tnk. Bnb. Feridun Göktürk (944-2)ün Gülşehir Kaymakamlığında, Prs. Bnb. Mehmet Onat (941-p. 229) ın Pazar Kaymakamlığında, Hrt. Bnb. M. Galip Yenican (941-b. 12) un Karasu Kaymakamlığında, P. Bnb. Sabahattin Özakın (942-280) ın Boyabat Kaymakamlığında, Top. Bnb. İbrahim Karagöz (943-28) ün Divriği Kaymakamlığında, Tnk. Bnb. Arif Tuncer (941-55) in Maçka Kaymakamlığında, P. Bnb. Durmuş Erkan (938-336) ın Çarşamba Kaymakamlığında, Top. Yrb. Muzaffer Vural (934-4) ın Karabük Kaymakamlığında, Top. Yrb. Selahattin Özaltan (937-113) ın Çankaya Kaymakamlığında, Top. Yrb. Faruk Tülay (936-) ın Eyüp Kaymakamlığında,

Milli Savunma Bakanlığının muvafakatlarına binaen 1281 sayılı kanuna tevfikan Milli Savunma Bakanlığı kadrolarında gösterilmek suretiyle istihdamları hususu Bakanlar Kurulunun 28.5.1960 gün ve 5/22 ve 2.6.1960 gün ve 5/11 sayılı kararlarına istinaden tensip edilmiştir.

4.8.1960

Not: Bu liste haricinde Anadolu’daki birkaç ilçeye daha kaymakam atandı. Yazıyı uzatmamak için o belgeleri koymadım.

Bu konuyu yazmaya devam edeceğim.

 

Yazıların her türlü yasal sorumluluğu Yazarın kendisine aittir. Kaynak gösterilse dahi yazının tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan yazının bir bölümü, alıntılanan yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.