İran ile ABD arasındaki çatışmalarda uygulanan 60 günlük ateşkes süresinin sona ermesi, küresel piyasalarda jeopolitik risk algısını yeniden yükseltti. ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşmanın uzatılacağına yönelik yeni bir sinyal vermemesiyle özellikle enerji piyasasında hareketlilik hızlandı. Brent petrol 91,37 dolarla son üç haftanın en yüksek seviyesine çıkarken, ons altın 4.436 doları test ettikten sonra 4.392 dolara geriledi. Gram altın ise 6.744 lira seviyesinde işlem görüyor.
İran-ABD Ateşkesinin Sona Ermesi Piyasaları Sarstı
Küresel piyasaların gözü yeniden İran-ABD gerilimine ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelere çevrildi. Geçici ateşkes döneminin sona ermesi ve kalıcı anlaşma konusunda ilerleme sağlanamaması, yatırımcıların jeopolitik riskleri yeniden fiyatlamasına neden oldu.
Özellikle dünya petrol ticaretinin kritik geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı çevresindeki belirsizlik, petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketi beraberinde getirdi.
Altın piyasasında ise günün ilk saatlerinde yükseliş görülmesine rağmen sonrasında yön değişti.
Brent Petrol 91,37 Dolarla 3 Haftanın Zirvesinde
Enerji piyasasında en dikkat çekici hareket Brent petrolde yaşandı.
Cuma günü 88,95 dolara kadar yükselen ve günü 88,52 dolardan tamamlayan Brent petrolün ekim vadeli varil fiyatı, yeni haftada 90 dolar sınırını aştı.
Ateşkes süresinin dolmasının ardından yükselişini sürdüren Brent petrol, TSİ 06.00 itibarıyla 91,37 dolara çıktı. Böylece petrol fiyatları yaklaşık üç haftanın en yüksek seviyesini gördü.
Brent petrolün son olarak 24 Temmuz'daki işlemlerde bu seviyelerin üzerinde fiyatlandığı belirtildi.
Petrol Fiyatları Neden Yükseliyor?
Petrol piyasasındaki yükselişin merkezinde Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek yeni bir gerilim ihtimali bulunuyor.
Bölgede çatışmaların yeniden yoğunlaşması veya petrol sevkiyatının aksaması ihtimali, küresel arz açısından önemli bir risk olarak değerlendiriliyor.
Ateşkesin sona ermesine rağmen tarafların daha kapsamlı bir anlaşmaya ulaşamaması da belirsizliği artırıyor. Bu nedenle İran ve ABD'den gelecek yeni açıklamalar petrol piyasası tarafından yakından takip ediliyor.
Altın Fiyatlarında Son Durum Ne?
Jeopolitik belirsizlik altın fiyatlarında da hareketli bir güne neden oldu. Ons altın ilk işlemlerde 4.436 dolar seviyesini test etti.
Ancak yükseliş kalıcı olmadı. Petrol fiyatlarının 90 doların üzerine çıkmasının ardından ons altında geri çekilme yaşandı ve fiyat 4.392 dolar seviyesine geriledi.
Türkiye'de yatırımcıların yakından takip ettiği gram altın ise 6.744 liradan işlem görüyor.
Piyasa fiyatlarının gün içerisinde hızlı şekilde değişebileceği göz önüne alındığında yatırımcıların anlık verileri takip etmesi gerekiyor.
Gram Altın Neden Hareketlendi?
Gram altının fiyatlamasında küresel ons altının yanı sıra döviz kuru da belirleyici oluyor.
İran-ABD geriliminin yeniden tırmanabileceğine yönelik endişeler güvenli liman varlıklarını gündemde tutarken, ons altındaki gün içi dalgalanma gram altın fiyatlarına da yansıyor.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde yalnızca Orta Doğu'daki gelişmeler değil, ABD Merkez Bankası Fed'in para politikasına ilişkin beklentiler de altının yönü açısından takip edilecek başlıklar arasında bulunuyor.
İran’dan Hürmüz Boğazı İçin Askerî Saldırı Mesajı
Ateşkes süresinin sona ermesinin ardından İran cephesinden gelen açıklamalar da tansiyonu yükseltti.
Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı yetkilinin, diplomatik girişimlerin tamamen başarısız olması durumunda Tahran'ın ABD'nin deniz ablukasını kırmak amacıyla “zamanında ve hassas” bir askerî saldırıya hazır olduğunu söylediği aktarıldı.
Bu açıklama, küresel enerji ticareti açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin neden piyasaların odağında olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Hürmüz Boğazı Neden Bu Kadar Önemli?
İran ile ABD arasındaki anlaşmazlığın önemli başlıklarından birini Hürmüz Boğazı'nın kontrolü oluşturuyor.
İran, geçici mutabakatın kendisine boğazın Umman ile birlikte yönetilmesi konusunda hak verdiğini savunurken Washington yönetiminin bu yorumu kabul etmediği aktarılıyor.
Bölgede ticari gemilerin geçişi konusunda yaşanabilecek herhangi bir aksama, uluslararası petrol arzını doğrudan etkileyebileceği için Hürmüz Boğazı'ndaki askerî ve diplomatik gelişmeler petrol fiyatlarında sert hareketlere yol açabiliyor.
ABD ile İran Arasında Gizli Diplomasi İddiası
Resmî görüşmelerde ilerleme sağlanamadığı belirtilirken taraflar arasında perde arkasında temasların devam ettiği de öne sürüldü.
Axios'un kaynaklarına dayandırdığı habere göre eski ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, Iraklı Kürt bir lider aracılığıyla İran Devrim Muhafızları Komutanı General Ahmed Vahidi'ye mesaj iletti.
Jared Kushner da ABD yönetimi ile İran yönetiminin farklı unsurları arasındaki temasların yoğun şekilde sürdüğünü ifade etti.
Bu temasların yeni bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği ise henüz netlik kazanmadı.
Trump’tan Umman’a Dikkat Çeken Açıklama
Hürmüz Boğazı krizinde Umman'ın konumu da tartışmaların merkezine yerleşti.
İran'ın boğazın yönetimi konusunda Umman ile ayrı bir anlaşmaya yaklaşmakta olduğu belirtilirken Donald Trump'ın Umman'a yönelik sert ifadeleri gündeme geldi.
Trump'ın, ABD'nin çıkarlarının karşısına çıkması hâlinde Umman'a karşı askerî güç kullanılabileceği yönünde açıklamada bulunduğu aktarıldı. Bu sözler bölgedeki diplomatik belirsizliği daha da artırdı.
İran-ABD Geriliminde Piyasalar Neyi Takip Edecek?
Yeni dönemde piyasaların yönü açısından Hürmüz Boğazı'ndaki petrol sevkiyatının durumu, İran ve ABD'den gelecek askerî açıklamalar, diplomatik temaslar ve olası yeni bir anlaşma ihtimali belirleyici olacak.
Çatışmaların genişlemesi enerji arzı üzerindeki riskleri artırabilirken diplomatik görüşmelerden gelecek olumlu haberler ise risk priminin azalmasına neden olabilir.
Bu nedenle hem Brent petrol hem ons altın hem de gram altın fiyatlarında yüksek oynaklığın jeopolitik gelişmelere bağlı olarak devam etmesi mümkün görünüyor.