Türkiye genelinde ATM’lerde sessiz sedasız uygulamaya alınan yeni banknot düzeni, günlük nakit akışını doğrudan etkilemeye başladı. Bankalar, cihaz kapasitesini daha verimli kullanmak amacıyla önce 5, 10 ve 20 TL’lik banknotları sistem dışına çıkardı. Şimdi ise birçok ATM’de 50 TL’lik banknotların da kaldırıldığı görülüyor.
Çok sayıda ATM’de en düşük para çekme tutarının 100 TL’ye yükselmesi, özellikle küçük harcamalar yapan vatandaşları zor durumda bırakıyor. Günlük nakit ihtiyacını düşük tutarlarla karşılayan kesimler için bu değişiklik, pratikte ciddi bir soruna dönüşmüş durumda.
Düşük Bakiyeli Vatandaşlar Zorlanıyor
Yeni uygulamadan en fazla etkilenenlerin başında hesabında düşük bakiye bulunan vatandaşlar geliyor. ATM’den 40, 60 ya da 80 TL çekmek isteyen kullanıcılar, sistem izin vermediği için paralarına erişemiyor.
Öğrenciler, emekliler ve dar gelirli vatandaşların günlük harcamalarını küçük tutarlarla planladığı bilinirken, en düşük limitin 100 TL’ye çıkması bütçe yönetimini zorlaştırıyor. Özellikle ay sonuna yaklaşırken hesapta kalan küçük meblağlara ulaşılamaması tepkilere neden oluyor.
Semt Pazarlarında Para Üstü Sorunu
Türkiye gazetesinin haberine göre, dolaşımdaki en küçük kullanılabilir banknotun fiilen 100 TL’ye yükselmesi, semt pazarlarında ve mahalle esnafında da yeni bir krizi beraberinde getirdi.
Nakit alışverişin yoğun olduğu pazarlarda küçük tutarlı ürün alımlarında para üstü sorunu yaşanıyor. Özellikle gramajla satış yapılan tezgâhlarda fiyatların küsuratlı çıkması, ödeme anlarında hem müşteriyi hem esnafı zor durumda bırakıyor.
Bazı pazarcılar, gün içinde sık sık diğer tezgâhlardan ya da çevredeki işletmelerden bozuk para temin etmeye çalıştıklarını ifade ediyor.
Küçük Esnaf Bozuk Para Peşinde
Bakkal, market, tekel bayii ve eczaneler de küçük banknot sıkıntısından etkilenen kesimler arasında. Gün içinde para üstü verebilmek için çevrede bozuk para aramak zorunda kalan esnaf, sabah dükkân açmadan önce başka işletmelerden para bozdurarak güne başladıklarını dile getiriyor.
Özellikle eczanelerde ilaç fark ücretleri ve küsuratlı ödemeler sırasında zaman zaman müşteri ile işletmeler arasında tartışmalar yaşandığı belirtiliyor.
“Enflasyon Küçük Parayı Yuttu”
Ekonomist Ahmet Karaoğlu, yaşanan durumun temelinde yüksek enflasyonun yattığını belirtti. Karaoğlu, ATM haznelerinin fiziki kapasite sınırı bulunduğunu vurgulayarak şunları söyledi:
“Ortalama işlem tutarları arttıkça bankalar 100 ve 200 TL’lik banknotlara daha fazla yer açmak zorunda kalıyor. Ancak bunun sokaktaki maliyeti ağır. Fiyatlar yukarı yuvarlanıyor, bu da dar gelirlinin cebine ‘gizli enflasyon’ olarak yansıyor. Özellikle öğrencilerin ve emeklilerin düşük bakiyelerine erişememesi ciddi bir sorun.”