"Sıfır Atık" vizyonu doğrultusunda 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla tüm Türkiye genelinde resmen uygulamaya alınan Depozito Yönetim Sistemi (DOA), ilk 17 gününde devasa bir başarı grafiğine ulaştı.
Kısa sürede milyonlarca içecek ambalajının ekonomiye geri kazandırıldığı sistemde, günlük olarak belirlenen 200 ambalaj sınırını aşmak amacıyla başkalarının kimlik bilgilerini kullananlara karşı ise radikal bir adım atıldı. Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), iade noktalarında yaşanan suistimallerin ve uzun kuyrukların önüne geçmek için sisteme acil olarak "QR Kod" zorunluluğu getirdi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı resmi paylaşımla Depozito Yönetim Sistemi'ne ait ilk 17 günlük verileri kamuoyuna duyurdu. Bakan Kurum'un paylaştığı verilere göre, sistem kapsamında şu ana kadar tam 33.333.990 adet ambalaj geri dönüşüme kazandırılırken, sisteme kayıt yaptıran aktif kullanıcı sayısı ise 2.331.984 kişiye ulaştı. Vatandaşların projeye çok yoğun bir ilgi gösterdiğini belirten Bakan Kurum, "Kaynaklarimizi koruyor, geleceğe birlikte sahip çikiyoruz" şeklinde konuştu.
İstanbul ve Denizli Geri Dönüşümde Zirveye Yerleşti
TÜÇA koordinasyonunda başarıyla yürütülen ve cam, plastik, alüminyum ambalaj atıklarını doğrudan kaynağında ayrıştırarak çevre kirliliğini önlemeyi hedefleyen sistemde, şehir bazlı istatistikler de netlik kazandı. İlk 17 günlük verilere göre, Türkiye genelinde en çok ambalaj toplanan şehir 2 milyon 760 bin 802 adetle İstanbul oldu. İstanbul'u, 1 milyon 332 bin 752 adetle Denizli ve 1 milyon 260 bin 888 adetle Sakarya izledi. Listenin devamında ise Ankara ve Bursa yer aldı.
Sistemi Şubat 2025'te "pilot il" sıfatıyla ilk test eden şehir olan Sakarya'da ise bugüne kadar toplanan toplam ambalaj miktarının 92 milyon 538 bin 888 adede ulaştığı bildirildi. Ülke genelinde hızla yayılan bu geri dönüşüm hareketi, sağladığı ekonomik katkıyla da dikkat çekiyor.
Kimlik Bilgileriyle Sınırı Delenlere Geçit Yok
Sistemin kısa sürede çok büyük bir finansal ve sosyal ilgi görmesi, bazı usulsüzlükleri ve suistimalleri de beraberinde getirdi. Yaşanan aksaklıklara dair CNBC-e'ye çok çarpıcı açıklamalarda bulunan TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, bazı kişilerin yakınlarına ait T.C. kimlik numaralarını ve cep telefonu bilgilerini yanlarında getirerek, kişi başı günlük belirlenen 200 adetlik yasal ambalaj sınırını deldiklerini tespit ettiklerini açıkladı.
İade noktalarında yaşanan mağduriyetlere değinen TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, "Suistimallerin önüne geçmek için T.C. kimlik numarasi ve cep telefonu bilgisiyle yapilan girişler geçici olarak kisitlandi. İade işlemleri artik yalnizca DOA mobil uygulamasinda oluşturulan QR kod okutularak yapilabiliyor" diyerek yeni dönemi ilan etti.
Otomatların Önündeki Uzun Kuyruklar Bitirilecek
Fırsatçılık yapan kişilerin iade noktalarındaki makinelerin önüne 1.500 ila 2.000 adet arasında değişen devasa ambalaj çuvallarıyla geldiğini aktaran Öztürk, bu durumun otomatlarda aşırı yavaşlamaya neden olduğunu söyledi. Makinelerin kilitlenmesi sebebiyle normal vatandaşların saatlerce kuyrukta bekletildiğini ve mağdur edildiğini belirten yönetim, T.C. kimlik numarası yazarak giriş yapma özelliğini tamamen askıya aldı.
Alınan bu yeni ve sıkı güvenlik önlemi kapsamında, vatandaşlar iade otomatlarında işlem yapabilmek için öncelikle DOA mobil uygulamasını akıllı telefonlarına indirmek zorunda olacak. Yaklaşık iki aylık bir geçiş ve entegrasyon sürecinin ardından, depozito iade sisteminin gelecekte tamamen ve yalnızca QR kod doğrulaması altyapısıyla çalışacağı, dijital doğrulama haricinde hiçbir manuel girişe izin verilmeyeceği açıklandı.