ABD ile İran arasında son günlerde yürütülen temasların olumlu geçtiği belirtilirken, Washington yönetimi Tahran’dan Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğine ilişkin net güvence talep etti. ABD’li yetkililer, İran’ın gemilere yönelik saldırıları durduracağına dair kamuoyuna açık bir açıklama yapması gerektiğini vurguladı.
ABD ve İran Arasında Yeni Diplomasi Trafiği
Orta Doğu’daki gerilim sürerken, Washington ile Tahran arasındaki diplomatik temaslar hız kazandı. Reuters’a konuşan ve isimleri açıklanmayan üst düzey ABD’li yetkililer, iki ülke arasında son günlerde gerçekleştirilen görüşmelerin “verimli” geçtiğini belirtti.
Ancak ABD yönetimi, ilişkilerin normalleşmesi ve müzakere sürecinin ilerleyebilmesi için İran’ın bazı kritik konularda açık taahhütlerde bulunmasını istiyor.
ABD’den Hürmüz Boğazı İçin Açık Mesaj
Amerikalı yetkililer, Washington’ın öncelikli beklentisinin Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin güvence altına alınması olduğunu ifade etti. ABD tarafı, İran’ın artık ticari gemilere ateş açılmayacağını kamuoyu önünde açıklamasını talep ediyor.
Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan bir ABD’li yetkili, “Talep ettiğimiz şey, İranlıların Hürmüz Boğazı'nın tamamen açık olduğunu ve artık gemilere ateş açmayacaklarını açık bir şekilde kamuoyuna beyan etmeleri. Ya bu açıklamayı yapacaklar ya da kendileri açısından iyi bir sonuçla karşılaşmayacaklar” ifadelerini kullandı.
“İran İçinde Güç Mücadelesi Yaşanıyor”
Haberde yer alan bilgilere göre ABD’li kaynaklar, İran yönetimi içerisinde ciddi görüş ayrılıkları bulunduğunu düşünüyor. Yetkililer, Tahran’da “katı muhafazakarlar” ile “pragmatistler” arasında anlık bir güç mücadelesi yaşandığı değerlendirmesinde bulundu.
Aynı kaynaklar, İran’ın Washington’a gönderdiği mesajlarda, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son saldırıların devlet mekanizması içindeki kontrol dışı bir unsurdan kaynaklandığını öne sürdüğünü iddia etti.
Washington: “İran Hatasını Kabul Etmeli”
ABD yönetimi, gerilimin azaltılması için İran’ın son dönemde yaşanan olaylarla ilgili sorumluluk üstlenmesini bekliyor. Yetkililer, Tahran’ın gemilere yönelik saldırıları durduracağını açıklamasının ve yaşanan süreçte hata yapıldığını kabul etmesinin önemli olduğunu vurguluyor.
Bir ABD’li yetkili, “Gemilere ateş açmayı bırakacaklarını kamuoyuna duyuracakları ve hata yaptıklarını açık ya da en azından üstü kapalı olarak kabul edecekleri bir noktaya gelmeyi umuyoruz. Şu anda bunun üzerinde çalışıyoruz” dedi.
Aynı yetkili, ABD Başkanı Donald Trump’ın diplomatik çözüm için talimat verdiğini ancak yeni saldırılar olması halinde Washington’ın karşılık vereceğini de sözlerine ekledi.
Nükleer Malzeme Anlaşmanın Merkezinde
ABD tarafının bir diğer temel talebinin ise İran’ın elindeki zenginleştirilmiş nükleer materyalin teslim edilmesi olduğu belirtildi. Washington yönetimi, bu konuda taviz vermeyeceğinin altını çizdi.
Yetkililer, İran’ın söz konusu nükleer malzemeleri teslim etmemesi halinde kapsamlı bir anlaşmanın mümkün olmayacağını ifade etti. Bir ABD’li kaynak, “Şunu açıkça ifade etmek istiyorum; eğer o nükleer malzemeyi alamazsak, İran ile herhangi bir anlaşmamız olmayacak” değerlendirmesinde bulundu.
Ateşkes Sonrası Gerilim Yeniden Tırmandı
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik saldırıların ardından Amerikan ordusunun İran’daki hedefleri vurduğunu açıklamış ve haziran ayında imzalanan ateşkesin sona erdiğini duyurmuştu.
Bölgedeki gelişmeler, küresel enerji piyasaları açısından da yakından takip ediliyor. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek yeni bir kriz, uluslararası piyasalar üzerinde doğrudan etkiler yaratabilecek önemli riskler arasında gösteriliyor.