Hürmüz Boğazı'nda ABD güçlerinin, İran'a yönelik deniz ablukasını delmeye çalıştığı öne sürülen Panama bayraklı "Vela Nova" adlı gemiye ateş açtığı ve geminin füzeyle vurulduğu bildirildi. Saldırının ardından İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, ABD tutumunu değiştirmediği ve İran'ın şartlarını kabul etmediği sürece Hürmüz Boğazı'nın açılmayacağını açıkladı.
Dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda gerilim yeni bir gelişmeyle yeniden yükseldi. ABD'li bir yetkilinin Wall Street Journal'a verdiği bilgiye göre, Panama bayraklı Vela Nova adlı gemi, İran limanlarına yönelik deniz ablukasını ihlal etmeye çalıştığı gerekçesiyle ABD güçlerinin müdahalesiyle karşılaştı.
Denizcilik güvenliği firması Vanguard ise geminin Umman Körfezi'nde ilerlediği sırada bir helikopterden ateşlenen füzeyle vurulduğunu bildirdi. İlk bilgilere göre saldırının ardından gemide yangın çıktı ancak yangın daha sonra kontrol altına alındı.
Hürmüz Boğazı'nda Gerilim Tırmandı
Wall Street Journal'ın ismini açıklamadığı ABD'li bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre olay, günün erken saatlerinde meydana geldi.
Yetkili, İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının denetlenmesiyle görevli ABD personelinin Vela Nova'ya uyarılarda bulunduğunu, geminin ise bu uyarılara uymadığını ileri sürdü.
Bunun üzerine bölgede görev yapan bir ABD askeri helikopterinin gemiye müdahale ettiği iddia edildi.
Haberde söz konusu gelişmenin, Trump yönetiminin İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya yönelik politikaları kapsamında güvenlik önlemlerinin sertleştirilmesi anlamına geldiği değerlendirmesine yer verildi.
ABD'nin Vela Nova'ya Ateş Açtığı İddiası
ABD'li yetkilinin açıklamasına göre askeri helikopter, ilk aşamada geminin dümen bölümünü hedef aldı.
Müdahalenin ardından Vela Nova'nın seyrine ilişkin gelişmeler yakından takip edilirken gemideki mürettebatın başka bir sivil gemiye aktarılmaya çalışıldığı da öne sürüldü.
Olayda can kaybı yaşandığına ilişkin ABD'li yetkiliden herhangi bir bilgi paylaşılmadı.
Vela Nova Füzeyle Vuruldu
Denizcilik güvenliği şirketi Vanguard, olayla ilgili daha dikkat çekici ayrıntılar paylaştı.
Şirketin aktardığı bilgilere göre Panama bayraklı Vela Nova adlı konteyner gemisi, Pakistan kıyılarından yaklaşık 71 deniz mili açıkta, Umman Körfezi'nden batıya doğru ilerlediği sırada hedef alındı.
Vanguard, gemiye yönelik saldırının bir helikopterden fırlatılan füzeyle gerçekleştirildiğini bildirdi.
Şirketin ilk raporunda füzenin gemiye isabet etmesinin ardından yangın çıktığı, ancak alevlerin daha sonra söndürüldüğü belirtildi.
17 Kişilik Mürettebatın Durumu Açıklandı
Olayın ardından en fazla merak edilen konulardan biri Vela Nova'da bulunan mürettebatın durumu oldu.
Vanguard tarafından paylaşılan ilk bilgilere göre gemide 17 kişilik mürettebat bulunuyordu. Mürettebatın sağlık durumunun iyi olduğu ve ilk belirlemelerde can kaybı bildirilmediği kaydedildi.
Bununla birlikte geminin aldığı hasarın boyutu ve seyrine devam edip edemeyeceği konusunda ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.
İran'dan Hürmüz Boğazı Açıklaması
Vela Nova'ya yönelik müdahale iddiasının ardından İran'dan ABD'ye dikkat çeken bir mesaj geldi.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, Çin'in Tahran Büyükelçisi Zong Peiwu ile gerçekleştirdiği görüşmede Hürmüz Boğazı'nın geleceğine ilişkin konuştu.
Rızai, ABD'nin mevcut tutumunu değiştirmemesi ve İran tarafından öne sürülen şartları kabul etmemesi halinde Hürmüz Boğazı'nın açılmayacağını söyledi.
Bu açıklama, bölgedeki askeri ve diplomatik gerilimin önümüzdeki süreçte de devam edebileceğine ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi.
İran'ın ABD'ye Şartları Neler?
Muhsin Rızai açıklamasında İran'ın taleplerine ilişkin de bilgi verdi.
Rızai'ye göre ABD'nin savaşı sona erdirmesi, İran'ın bloke edilen paralarının ödenmesi ve başta Lübnan ile Gazze olmak üzere bölgedeki savaşların sonlandırılması gerekiyor.
İran'ın bunların dışında başka şartlarının da bulunduğunu söyleyen Rızai, söz konusu taleplerin arabulucular aracılığıyla ABD tarafına iletildiğini ifade etti.
Rızai, İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş güzergâhına yönelik yapılabilecek olası bir anlaşmanın ise boğazın kapatılması konusundan ayrı ele alınması gerektiğini belirtti.
Çin'den İran Açıklaması
Görüşmede konuşan Çin'in Tahran Büyükelçisi Zong Peiwu da ülkesinin bölgedeki gelişmelere ilişkin yaklaşımını dile getirdi.
Zong, Çin'in İran'a yönelik askeri saldırılara karşı olduğunu ifade ederken Batı Asya ve Basra Körfezi ülkeleri arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesini desteklediklerini söyledi.
Böylece Vela Nova'ya yönelik saldırı iddiasıyla yeniden yükselen gerilim, yalnızca ABD ve İran arasındaki askeri restleşmeyle sınırlı kalmayarak diplomatik boyutuyla da uluslararası gündemin üst sıralarına taşındı.
Hürmüz Boğazı Neden Önemli?
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ni Umman Körfezi ve Hint Okyanusu'na bağlayan stratejik konumu nedeniyle küresel enerji ticaretinin en önemli deniz yollarından biri olarak kabul ediliyor.
Bölgedeki petrol ve doğal gaz üreticilerinin dünya pazarlarına gerçekleştirdiği sevkiyatların önemli bir bölümünün bu güzergâhtan geçmesi, boğazdaki her askeri veya siyasi gelişmenin küresel enerji piyasaları ve deniz taşımacılığı açısından yakından takip edilmesine neden oluyor.
Son olayın ardından gözler bir yandan Vela Nova'nın durumuna, diğer yandan ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı üzerinden yaşanan restleşmenin nasıl ilerleyeceğine çevrildi.