İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) bilim insanlarının 1950-2025 dönemini kapsayan araştırması, Türkiye’de sıcak hava dalgalarının şiddetinde tarihi bir rejim değişimi yaşandığını ortaya koydu. 2023 ve 2025 yazlarında son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgaları kaydedilirken, 2025’teki şiddet tarihsel ortalamanın 11 katına kadar çıktı. Uzmanlar, yüzyılın ikinci yarısında İzmir gibi büyük kentlerde aşırı sıcak gün sayısının 53 güne kadar yükselebileceği konusunda kritik uyarılarda bulundu.
75 Yılın En Şiddetli Sıcakları
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile Meteoroloji Mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen çalışma, Türkiye genelinde iklim krizinin ulaştığı boyutu gözler önüne serdi. Daily maximum sıcaklık verilerine dayanan Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId) analizleri, son yıllardaki artış trendini gösterdi.
Verilere göre:
2023 Yazı: Sıcak hava dalgalarının büyüklüğü referans döneme göre 7 kattan fazla artış gösterdi.
2025 Yazı: Sıcak hava dalgası şiddeti referans dönemin yaklaşık 11 katına ulaşarak tarihi bir rekor kırdı.
2024 Yazı: Ortalama yaz sıcaklığı 26,1 dereceye ulaşarak mevsimsel ortalamada tüm zamanların rekorunu kırdı.
Yaz mevsimi ortalama sıcaklıklarının 1970-1990 döneminde 22-23 derece bandında seyrettiği, ancak 2000'li yılların başından itibaren hızlanan ısınmayla birlikte 24-25 derece seviyelerine yükseldiği aktarıldı.
Rekor Sıcaklık Her Zaman En Şiddetli Dalga Anlamına Gelmiyor
Çalışmada dikkat çekici bir diğer bulgu ise en yüksek ortalama sıcaklığın kaydedildiği 2024 yılı ile aşırı şiddetli sıcak hava dalgalarının yaşandığı 2023 ve 2025 yıllarının farklı dinamiklere sahip olması oldu. Bilim insanları; atmosferik blokajlar, deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki artış, kuraklık ve toprak nemi gibi karmaşık süreçlerin bir araya gelmesiyle sıcak dalgalarının yıkıcı bir boyuta ulaştığını ifade etti.
Gelecek Senaryosu Korkutuyor
Doğu Akdeniz havzasında temel bir iklim rejim değişimine işaret edilen raporda, acil uyum ve direnç stratejilerinin geliştirilmesi gerektiği vurgulandı. Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) senaryolarına dayanan projeksiyonlar, büyükşehirlerde tehlikenin boyutunu ortaya koyuyor:
1976-2005 Dönemi: İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir'de yılda ortalama 3 ile 5 gün arasında sıcak hava dalgası etkili oluyordu.
2021-2050 Dönemi: Aşırı sıcak gün sayısının İstanbul, Ankara ve Konya'da yaklaşık 16 güne, Antalya'da 18 güne, İzmir'de ise 23 güne çıkması öngörülüyor.
2051-2080 Dönemi: Yüzyılın ikinci yarısında sıcak hava dalgalı gün sayısının İstanbul ve Ankara'da yaklaşık 38 güne, Antalya ve Konya'da 40 güne, İzmir'de ise 53 güne yükseleceği tahmin ediliyor.