Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarının ardından Riyad’ın çağrısıyla Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın genelkurmay başkanları bir araya geldi. Türkiye’yi Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu’nun temsil ettiği toplantı, 7 Ağustos 2026’da imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması çerçevesinde gerçekleştirildi. Görüşmenin ardından Türkiye veya Pakistan’ın Suudi Arabistan’a asker göndereceğine ilişkin açıklanmış bir karar bulunmuyor.
Riyad’dan Acil Çağrı: Üç Ülke Bir Araya Geldi
Yemen’deki Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki gerilimin ardından Riyad’da dikkat çeken bir askerî toplantı gerçekleştirildi.
Suudi Arabistan’ın çağrısı üzerine Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın genelkurmay başkanları, Mekke Ortak Savunma Anlaşması çerçevesinde bir araya geldi.
Türkiye adına toplantıya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu katıldı.
Bayraktaroğlu Riyad’a Gitti
Türk Silahlı Kuvvetlerinin açıklamasına göre Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Suudi Arabistan’ın toplantı çağrısının ardından Riyad’a gitti.
Bayraktaroğlu burada Pakistan Savunma Kuvvetleri ve Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Syed Asim Munir ile Suudi Arabistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Fayyadh Bin Hamed Al-Ruwaili ile aynı toplantıda yer aldı.
Görüşme, üç ülkenin oluşturduğu ortak güvenlik ve savunma mekanizması açısından dikkat çeken temaslardan biri oldu.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması Gündemde
Riyad’daki toplantının temelini oluşturan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026’da imzalandı.
Anlaşmaya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif imza attı.
Üç ülke arasındaki savunma iş birliğini genişletmeyi amaçlayan anlaşmanın öne çıkan hükümlerinden biri de ortak savunma maddesi oldu.
Resmî ortak açıklamada, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye birden yapılmış saldırı olarak kabul edileceği belirtildi.
Anlaşmanın İlk Ciddi Sınavı Tartışması
Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları ve hemen ardından gerçekleştirilen genelkurmay başkanları toplantısı, anlaşmanın uygulamadaki kapsamına ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.
Bazı dış basın değerlendirmelerinde yaşanan gelişmeler, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın sahadaki ilk önemli sınavlarından biri olarak yorumlandı.
Indian Express’te yayımlanan bir analizde de Husi saldırılarının anlaşmanın uygulanabilirliğini test ettiği görüşüne yer verildi. Bu değerlendirme bir medya analizini ifade ediyor; Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın ortak resmî tanımlaması niteliğinde değil.
Hakan Fidan’dan Askerî İhtiyaçlar Açıklaması
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da 19 Eylül’de verdiği röportajda anlaşma kapsamında Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki yükümlülüklere ilişkin açıklamalarda bulunmuştu.
Fidan, anlaşmaya taraf ülkelerin birbirlerine karşı “müttefiklik sorumluluğu” bulunduğunu belirterek Türkiye’nin imzaladığı anlaşmanın arkasında olduğunu söyledi.
Suudi Arabistan’ın bazı teknik alanlarda askerî ihtiyaçlarının ortaya çıkabileceğini ifade eden Fidan şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bunu da karşılama yönünde bir sıkıntımız olmaz”
Fidan’ın açıklaması teknik ve askerî ihtiyaçların karşılanmasına yönelik Türkiye’nin yaklaşımını ortaya koyarken, bu sözler tek başına Türk askerinin Suudi Arabistan’a gönderileceği yönünde alınmış bir karar anlamına gelmiyor.
Ortak Askerî Karargâh İçin Çalışmalar
Hakan Fidan, üçlü savunma mekanizmasının kurumsallaştırılması konusunda da önemli mesafe alındığını belirtti.
Bu kapsamda sekretarya ve buna bağlı askerî karargâhın oluşturulmasına yönelik teknik çalışmaların büyük ölçüde tamamlandığını söyledi.
Üç ülke böylece yalnızca siyasi düzeyde bir anlaşma yapmakla kalmayıp ortak savunma mekanizmasının sürekli çalışmasını sağlayacak kurumsal yapıları da oluşturmayı planlıyor.
İlk Toplantı İstanbul’da Yapılmıştı
Mekke’de imzalanan anlaşmanın ardından üç ülke arasındaki kurumsal savunma mekanizmasının oluşturulmasına yönelik ilk önemli adımlardan biri İstanbul’da atıldı.
31 Ağustos’ta Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanları, Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesinin ilk toplantısında bir araya geldi.
Görüşmede Suudi Arabistan’da kalıcı bir sekretarya kurulması ve üç ülke arasındaki askerî iş birliğinin geliştirilmesi kararlaştırıldı.
Ortak Tatbikat Planları da Masada
Türkiye’nin Millî Savunma Bakanlığı, savunma iş birliğinin sahadaki boyutuna ilişkin daha önce yaptığı açıklamada ortak tatbikat planlarından da söz etmişti.
Planlamaya göre ilk aşamada komuta yeri ve saha tatbikatlarının gerçekleştirilmesi, sonraki süreçte ise iş birliğinin kapsamının genişletilmesi öngörülüyor.
İlerleyen aşamalarda kara, deniz, hava, hava savunma ve insansız sistemleri kapsayan ortak tatbikatların yapılması planlanıyor.
Bu çalışmaların tatbikat ve askerî iş birliği planlamaları olduğu, mevcut gerilim kapsamında doğrudan bir muharip güç konuşlandırma kararı anlamına gelmediği önem taşıyor.
Husilerden Türkiye ve Pakistan’a Mesaj
Gerilimin Türkiye ve Pakistan’ı doğrudan ilgilendiren bir diğer boyutunu Husi yönetiminden yapılan açıklamalar oluşturdu.
Husi yönetiminin üst düzey isimlerinden Muhammed el-Buhayti, Türkiye veya Pakistan’ın Suudi Arabistan’a askerî destek sağlaması durumunda buna karşılık verileceği yönünde açıklamalarda bulundu.
El-Buhayti ayrıca iki ülkeye yaşanan gerilime müdahil olmama çağrısı yaptı. Bu ifadeler Husi tarafının tutumunu ve uyarısını yansıtıyor.
Gözler Riyad Toplantısının Ardından Atılacak Adımlarda
Riyad’daki üçlü toplantı, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın imzalanmasından kısa süre sonra bölgede yaşanan güvenlik geriliminin ortasında gerçekleştirildi.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki savunma mekanizması kurumsallaştırılırken Riyad’daki görüşmenin askerî destek, teknik ihtiyaçlar veya diğer savunma tedbirleri açısından hangi somut adımlara dönüşeceği yapılacak resmî açıklamalarla netlik kazanacak.