Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nde ikinci gün liderler düzeyindeki resmi oturumlarla devam ediyor. Savunma harcamaları, savunma yatırımları, NATO 3.0 vizyonu ve Ukrayna'ya verilecek destek başlıklarının ele alınacağı zirvede, ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamaları ve zirve sonunda yayımlanacak ortak bildiri yakından takip ediliyor.
Liderler Düzeyindeki Kritik Oturumlar Başladı
- NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin ikinci gününde liderler düzeyindeki resmi toplantılara geçildi. İlk gün bakanlar düzeyindeki görüşmeler ve çeşitli yan etkinliklerle başlayan zirvede, bugün alınacak kararların ittifakın gelecek dönem politikalarına yön vermesi bekleniyor.
Ankara'da gerçekleştirilen zirvede savunma politikaları, ortak güvenlik stratejileri ve küresel gelişmeler kapsamlı şekilde değerlendirilecek. Liderlerin gerçekleştireceği görüşmelerin ardından zirvenin genel çerçevesinin netleşmesi öngörülüyor.
Gözler Donald Trump'ın Vereceği Mesajlarda
Zirvenin en çok takip edilen isimlerinden biri ABD Başkanı Donald Trump oldu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmeler sırasında Grönland konusunu yeniden gündeme taşıyan Trump, İran'a yönelik saldırılar sürecinde bazı Avrupa ülkelerinden beklediği desteği göremediğini ifade etti. ABD Başkanı ayrıca Avrupa'daki Amerikan askerlerinin geleceğine ilişkin daha önce yaptığı değerlendirmelerini yineledi.
NATO çevrelerinde Trump'ın zirve boyunca yapacağı açıklamaların, liderler arasındaki görüşmelere yön verebilecek başlıklardan biri olduğu değerlendiriliyor.
Zirve öncesinde BBC Türkçe'ye konuşan üst düzey bir NATO diplomatı ise sürecin sorunsuz tamamlanmasının önemine dikkat çekerek, "Her şeyden önce zirvenin kazasız belasız bitirilmesi ve mutlu bir aile tablosu çizilebilmesi gerekiyor." değerlendirmesinde bulundu.
Savunma Harcamaları Masadaki İlk Başlık
Ankara Zirvesi'nin öncelikli gündem maddelerinden biri savunma harcamaları olacak.
2025 yılında düzenlenen Lahey Zirvesi'nde NATO üyelerinin savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ine çıkarma hedefi benimsenmişti. Ankara'daki toplantılarda ise ülkelerin bu hedef doğrultusunda kaydettiği ilerleme değerlendirilecek.
Savunma harcamalarını hedef seviyenin üzerine çıkaran Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya'nın yanı sıra Türkiye'nin de savunma harcamalarının milli gelire oranını yüzde 2,33'ten yüzde 3,8'e yükselttiği değerlendirilecek.
Savunma Yatırımları ve NATO 3.0 Vizyonu Ele Alınacak
Liderlerin gündemindeki bir diğer önemli başlık ise savunma sanayii yatırımları olacak.
Üretim kapasitesinin artırılması, ortak tedarik mekanizmalarının geliştirilmesi, altyapının güçlendirilmesi ve yeni teknolojilere yapılacak yatırımlar zirvede ayrıntılı şekilde değerlendirilecek.
İlk gün düzenlenen NATO Savunma Forumu'nda açıklanan milyarlarca dolarlık yatırım kararlarının ardından, bu projelerin uygulama sürecine ilişkin planlamalar da liderlerin gündemine taşınacak.
Toplantılarda ayrıca NATO 3.0 vizyonu da masaya yatırılacak. Yeni konsept kapsamında Avrupa ülkelerinin savunma alanında daha fazla sorumluluk üstlenmesi, ABD'nin ise nükleer caydırıcılık alanındaki lider rolünü sürdürmesi öngörülüyor.
NATO yetkilileri, NATO 3.0 yaklaşımını Avrupa'nın savunma kapasitesini artırdığı, yük paylaşımının dengelendiği ve ABD'nin ittifaka bağlılığını koruduğu yeni dönem olarak tanımlıyor.
Ukrayna'ya Destek Başlığı Görüşülecek
Zirvede Ukrayna'ya yönelik destek politikaları da liderlerin değerlendireceği önemli başlıklar arasında bulunuyor.
Toplantılarda Ukrayna'ya desteğin devam edeceği yönünde ortak mesaj verilmesi beklenirken, özellikle insansız hava araçları ve bu sistemlere karşı geliştirilen savunma teknolojileri konusunda elde edilen deneyimlerin NATO bünyesinde değerlendirilmesi planlanıyor.
Ukrayna'nın NATO üyeliği konusunda ise mevcut politikanın korunacağı ve kısa vadede yeni bir üyelik adımının gündeme gelmeyeceği belirtiliyor.
Ortak Bildiride Rusya, İran ve Ukrayna Mesajları Bekleniyor
Zirvenin sonunda yayımlanacak ortak bildirinin kısa tutulması planlanıyor.
Bildiride NATO'nun ortak savunma ilkesini düzenleyen Washington Antlaşması'nın 5. maddesine bağlılığın yeniden vurgulanması beklenirken, Avrupa ülkeleri ile Kanada'nın savunma harcamalarına ilişkin taahhütlerine de yer verilmesi öngörülüyor.
Taslak metinde NATO 3.0 vizyonuna ilişkin "Geleceği inşa ediyoruz: Daha güçlü bir NATO'da daha güçlü bir Avrupa. Avrupa müttefikleri ve Kanada, ABD ile birlikte çalışarak İttifakın savunması için daha büyük sorumluluk üstleniyor." ifadelerinin bulunması bekleniyor.
Ortak bildiride ayrıca Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği açısından uzun vadeli tehdit oluşturduğu vurgusunun yapılacağı, Türkiye'nin önem verdiği "terörizmin NATO için süregelen bir tehdit olduğu" ifadesine yer verileceği belirtiliyor.
İran başlığında ise "Müttefikler, İran'ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yineler ve İran'ı Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğüne tam olarak saygı göstermeye çağırır." ifadelerinin yer alması beklenirken, Ukrayna için 2026 ve 2027 yıllarını kapsayan toplam 70 milyar avroluk askeri destek taahhüdünün de bildiride yer bulması öngörülüyor.