Polonya'da Anayasa Mahkemesi Başkanı ve yardımcısının görevden uzaklaştırılmasıyla başlayan kriz, Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki'nin mahkeme binasına gitmesiyle büyüdü. Senegal ziyaretini yarıda keserek Varşova'ya dönen Nawrocki, girişte kendisini durdurmaya çalışan yargıç Anna Korwin-Piotrowska ile itişti. Binaya girdikten sonra yeni seçilen yargıçların meşruiyetine itiraz eden Cumhurbaşkanının "Siz Anayasa Mahkemesi yargıçları değilsiniz!" sözleri kameralara yansıdı.
Polonya'da hükümet ile Cumhurbaşkanlığı arasında uzun süredir devam eden yargı atamaları anlaşmazlığı, Anayasa Mahkemesinde yaşanan gelişmelerle yeni bir aşamaya taşındı. Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ve yardımcısı Bartlomiej Sochanski'nin görevlerinin bir ay süreyle askıya alındığının açıklanmasının ardından başkent Varşova'da protestolar başladı. Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Afrika ziyaretini yarıda keserek ülkesine döndü ve mahkeme binasına gitti. Girişte yaşanan fiziksel gerginliğin ardından içerideki yargıçlara seslenen Nawrocki, görevden uzaklaştırma kararını tanımadığını ortaya koydu.
Cumhurbaşkanı Nawrocki Anayasa Mahkemesi binasına girdi
Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Anayasa Mahkemesi yönetiminde yaşanan görevden uzaklaştırma krizinin ardından Senegal ziyaretini yarıda bıraktı.
Başkent Varşova'ya dönen Nawrocki, ilk olarak Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda görüşmeler gerçekleştirdi.
Bogdan Swieczkowski ve Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapinski ile bir araya gelen Cumhurbaşkanı, ardından Anayasa Mahkemesi binasına hareket etti.
Ancak Nawrocki'nin mahkemeye gelişi sırasında bina girişinde gerginlik yaşandı.
Mahkemenin yönetimini geçici olarak üstlendiğini açıklayan Anna Korwin-Piotrowska, Cumhurbaşkanının içeri girmesini engellemeye çalıştı.
İkili arasındaki tartışma kısa süreli fiziksel itişmeye dönüştü.
"Beyefendi içeri giremezsiniz" sözleri kameraya yansıdı
Cumhurbaşkanı Nawrocki ile Anna Korwin-Piotrowska arasında yaşanan gerginliğin görüntüleri kamuoyuna yansıdı.
Aktarılan görüntülerde Nawrocki'nin kendisini durdurmaya çalışan Korwin-Piotrowska'ya "Lütfen çekilin" dediği duyuldu.
Korwin-Piotrowska ise Cumhurbaşkanına "Beyefendi içeri giremezsiniz" karşılığını verdi.
Bunun üzerine Nawrocki, "Lütfen beni bırakın" diyerek tepki gösterdi.
Kısa süreli itişmenin ardından Cumhurbaşkanı mahkeme binasına girdi.
Nawrocki'ye Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapinski ile görevden uzaklaştırıldığı açıklanan Anayasa Mahkemesi Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski eşlik etti.
Nawrocki'den yargıçlara sert sözler: Siz yargıç değilsiniz
Anayasa Mahkemesi binasına giren Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, içeride bulunan yargıçlarla da karşı karşıya geldi.
Nawrocki, Başbakan Donald Tusk hükümetinin parlamentodaki çoğunluğu tarafından seçilen yargıçların hukuki statüsüne itiraz etti.
Görevden uzaklaştırma ve mahkeme yönetimini değiştirme kararlarının yasal dayanağı bulunmadığını savunan Cumhurbaşkanı, sert ifadeler kullandı.
Nawrocki'nin yargıçlara yönelik sözleri şöyle aktarıldı:
"Bu telefonla talimat alan bir yargıç. Hiç bir yasal dayanağınız yok. Ne görevden almaya ne göreve getirmeye yetkiniz yok. Siz Anayasa Mahkemesi yargıçları değilsiniz!"
Cumhurbaşkanının bu sözlerinin ardından merdivenlere doğru ilerlediği görüldü.
Yaşanan tartışma, hükümet ile Cumhurbaşkanlığı arasında mahkemenin yönetimi ve yeni üyelerin statüsü konusunda süren anlaşmazlığı yeniden gündeme taşıdı.
Anayasa Mahkemesi Başkanı ve yardımcısı bir ay uzaklaştırıldı
Krizin başlangıcında Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Swieczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski'nin görevlerinden geçici olarak uzaklaştırılması bulunuyor.
Mahkemenin internet sitesinde yerel saatle 18.00 sıralarında yayımlanan duyuruda, iki ismin görevlerinin bir ay süreyle askıya alındığı açıklandı.
Karara gerekçe olarak mahkemenin çalışmalarının engellendiği iddiası gösterildi.
Anna Korwin-Piotrowska, görevden uzaklaştırma kararının ardından mahkemenin yönetimini geçici olarak üstlendiğini duyurdu.
Ancak Swieczkowski ve Sochanski, kararın hukuki geçerliliğini kabul etmedi.
Cumhurbaşkanı Nawrocki de iki ismin görevden uzaklaştırılmasına karşı çıktı.
Böylece Anayasa Mahkemesinin yönetim yetkisinin kimde olduğu konusunda taraflar arasında açık bir anlaşmazlık ortaya çıktı.
Varşova'da mahkeme önünde protestolar başladı
Anayasa Mahkemesindeki gelişmelerin ardından başkent Varşova'da gösteriler düzenlendi.
Muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) Genel Başkanı Jaroslaw Kaczynski, eski Başbakan Mateusz Morawiecki ve eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Julia Przylebska'nın da aralarında bulunduğu çok sayıda kişi mahkeme binası önünde toplandı.
Gösteriler sırasında polis ekipleri bina çevresinde geniş güvenlik önlemleri aldı.
Bazı protestocuların güvenlik çitlerini aşmaya çalıştığı ve polis ekiplerine çeşitli cisimler attığı bildirildi.
Olaylara müdahale eden polis, üç kişiyi gözaltına aldı.
PiS'li siyasetçiler, görevden uzaklaştırma kararlarını hükümetin yargıya müdahalesi olarak değerlendirdi.
Senegal uçağı İspanya üzerinden Polonya'ya döndü
Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, ülkesindeki gelişmeleri öğrenmesinin ardından Senegal'e yapacağı ziyareti yarıda kesme kararı aldı.
Nawrocki, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Böyle bir zamanda Cumhurbaşkanının Polonya'da olması gerekiyor. Senegal'e uçuşumu yarıda kesiyorum. Geri dönüyorum." ifadelerini kullandı.
Senegal'e gitmek üzere havalanan Cumhurbaşkanlığı uçağı, İspanya üzerinden Polonya'ya dönüş rotasına girdi.
Uçuş takip platformu Flightradar24 verilerine göre Cumhurbaşkanının dönüş uçuşunu bir milyondan fazla kişi takip etti.
Varşova'ya ulaşan Nawrocki, Cumhurbaşkanlığı Sarayı'ndaki görüşmelerinin ardından Anayasa Mahkemesine gitti.
Mahkeme binasının girişinde yaşanan tartışma ve ardından yaptığı açıklamalar, ziyaretin öne çıkan gelişmeleri oldu.
Başbakan Donald Tusk yargı adımlarını savundu
Polonya Başbakanı Donald Tusk, Anayasa Mahkemesinde yaşanan gelişmelerin ardından hükümetin tutumunu savundu.
Tusk, önceki PiS iktidarı dönemindeki uygulamaların ardından hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmeye çalıştıklarını belirtti.
Başbakan, yargı sistemindeki değişikliklerin zor ve zaman zaman sancılı olabileceğini ifade etti.
Tusk, açıklamasında şu değerlendirmeyi yaptı:
"Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek bizim görevimizdir. PiS iktidarının yıllarca süren hukuksuzluğunun ardından bu zor, zaman zaman sancılı bir süreçtir ve kararlı adımlar atılmasını gerektirir. Başka bir yol yok."
Tusk hükümeti, önceki dönemde yapılan yargıç atamalarının mahkemelerin bağımsızlığına zarar verdiğini savunuyor.
Muhalefetteki PiS ise hükümetin Anayasa Mahkemesi üzerinde kontrol sağlamaya çalıştığını öne sürüyor.
ABD'den Polonya'daki siyasi gerilim için itidal çağrısı
Polonya'daki Anayasa Mahkemesi krizi uluslararası alanda da gündeme geldi.
ABD'nin Varşova Büyükelçisi Tom Rose, yaşanan gelişmelerden endişe duyduğunu açıkladı.
Rose, siyasi anlaşmazlığın şiddete dönüşmemesi gerektiğini belirterek taraflara itidal çağrısında bulundu.
ABD'nin Polonya'nın istikrarına, güvenliğine ve demokratik geleceğine önem verdiğini vurguladı.
Büyükelçinin açıklaması, Anayasa Mahkemesi çevresindeki protestolar ve Cumhurbaşkanının yargıçlarla yaşadığı tartışmanın ardından geldi.
Polonya'nın iki büyükelçisi istifa etti
Anayasa Mahkemesinde yaşanan gelişmeler, Polonya'nın diplomatik temsilciliklerinde de istifalara neden oldu.
Polonya'nın Bükreş Büyükelçisi Pawel Soloch, ülkedeki siyasi ve yargısal gelişmeleri gerekçe göstererek görevinden ayrıldı.
Pekin Büyükelçisi Jakub Kumoch da yaşananların ardından görevini sürdüremeyeceği sonucuna vardığını belirtti.
Kumoch, istifasını ve görevden alınma talebini sunduğunu açıkladı.
Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski ise Kumoch'un kararına sert tepki gösterdi.
Sikorski, "Görevinizin profesyonellikten uzak şekilde sona erdiğini not ediyorum. Artık Polonya Cumhuriyeti'ni temsil etmiyorsunuz." ifadelerini kullandı.
Polonya'daki yargı krizinin temeli 2015 yılına dayanıyor
Polonya'da Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi ve göreve başlaması konusundaki anlaşmazlık 2015 yılından bu yana devam ediyor.
O dönemde yapılan yargıç seçimleri ve Cumhurbaşkanının bazı isimlerin yeminlerini kabul etmemesi, mahkemenin üyelik yapısına ilişkin tartışmaları başlattı.
Sonraki yıllarda yapılan atamalar da hükümetler ve Cumhurbaşkanlığı arasında anlaşmazlık konusu oldu.
Bogdan Swieczkowski, Şubat 2022'de Anayasa Mahkemesi yargıçlığına seçildi.
Swieczkowski, 9 Aralık 2024'te dönemin Cumhurbaşkanı Andrzej Duda tarafından mahkeme başkanlığına atandı.
Donald Tusk liderliğindeki hükümet ise 2023 yılında iktidara gelirken yargı bağımsızlığını yeniden tesis etme sözü verdi.
Hükümet, yeni seçilen yargıçların göreve başlamasının engellendiğini savunurken Cumhurbaşkanlığı bu atamaların hukuki geçerliliğine itiraz ediyor.
Son görevden uzaklaştırma kararları ve Cumhurbaşkanı Nawrocki'nin mahkeme binasında yaşadığı tartışma, taraflar arasındaki yetki anlaşmazlığının son aşamasını oluşturdu.