Polonya'da Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Swieczkowski ve yardımcısının görevden uzaklaştırılması, protestoları ve siyasi gerilimi beraberinde getirdi. Senegal ziyaretini yarıda keserek Varşova'ya dönen Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, mahkeme binasına girmek isterken geçici mahkeme başkanıyla itişti. Olaylarda 3 kişi gözaltına alınırken iki büyükelçi istifa etti. Başbakan Donald Tusk ise hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek için kararlı adımlar atılması gerektiğini söyledi.
Polonya'da uzun süredir devam eden yargı atamaları anlaşmazlığı, Anayasa Mahkemesinin yönetimine ilişkin alınan kararla yeni bir aşamaya taşındı. Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ve Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski'nin bir ay süreyle görevden uzaklaştırıldığının duyurulması üzerine başkent Varşova'da protestolar başladı. Gelişmeler nedeniyle Senegal ziyaretini iptal ederek ülkesine dönen Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Anayasa Mahkemesi binasına girmek istediği sırada geçici mahkeme başkanı Anna Korwin-Piotrowska ile karşı karşıya geldi. İkili arasında yaşanan kısa süreli arbede kameralara yansıdı.
Polonya'da Anayasa Mahkemesi başkanı görevden uzaklaştırıldı
Polonya'daki siyasi gerilimin son aşaması, Anayasa Mahkemesinin internet sitesinde yayımlanan duyuruyla başladı.
Yerel saatle 18.00 sıralarında yayımlanan açıklamada, Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ve Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski'nin görevlerinden bir ay süreyle uzaklaştırıldığı bildirildi.
Karara gerekçe olarak iki ismin mahkemenin çalışmalarını engelledikleri iddiası gösterildi.
Görevden uzaklaştırma kararının ardından Anayasa Mahkemesinin en kıdemli yargıcı Anna Korwin-Piotrowska, kurumun yönetimini geçici olarak üstlendi.
Mahkeme yönetimindeki bu değişiklik, ülkede devam eden yargı atamaları tartışmasını yeniden siyasi gündemin merkezine taşıdı.
Varşova'da Anayasa Mahkemesi önünde protestolar başladı
Görevden uzaklaştırma kararının duyurulmasının ardından başkent Varşova'daki Anayasa Mahkemesi binası önünde gösteriler düzenlendi.
Protestolara muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisinin (PiS) Genel Başkanı Jaroslaw Kaczynski, eski Başbakan Mateusz Morawiecki ve eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Julia Przylebska'nın da aralarında bulunduğu çok sayıda kişi katıldı.
Göstericilerin mahkeme çevresinde toplanması üzerine polis ekipleri güvenlik önlemlerini artırdı.
Bazı protestocuların mahkeme binasının çevresindeki çitleri aşması ve polis memurlarına çeşitli cisimler atması üzerine güvenlik güçleri müdahalede bulundu.
Polonya polisi, protestolar sırasında 3 kişinin gözaltına alındığını açıkladı.
Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki Senegal ziyaretini iptal etti
Polonya'da yaşanan gelişmeler üzerine Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Afrika programını yarıda bırakarak ülkesine dönme kararı aldı.
Senegal'e gitmek üzere havalanan Cumhurbaşkanlığı uçağı, İspanya üzerinden rotasını Polonya'ya çevirdi.
Nawrocki, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Böyle bir zamanda Cumhurbaşkanının Polonya'da olması gerekiyor. Senegal'e uçuşumu yarıda kesiyorum. Geri dönüyorum." ifadelerini kullandı.
Uçuş takip platformu Flightradar24'ün verilerine göre Cumhurbaşkanının dönüş uçuşu 1 milyondan fazla kişi tarafından takip edildi.
Polonya Cumhurbaşkanlığı, Nawrocki'nin ülkeye ulaştığını duyurdu.
Cumhurbaşkanı Nawrocki ile geçici mahkeme başkanı arasında arbede
Varşova'ya dönen Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, ilk olarak Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda görevden uzaklaştırıldığı duyurulan Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Swieczkowski ve Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapinski ile görüştü.
Görüşmenin ardından Nawrocki, Kapinski ile birlikte protestoların devam ettiği Anayasa Mahkemesi binasına gitti.
Ancak mahkemenin yönetimini geçici olarak devralan Anna Korwin-Piotrowska, binanın girişinde Cumhurbaşkanını durdurmaya çalıştı.
İkili arasında başlayan sözlü tartışma kısa süreli fiziksel itişmeye dönüştü.
Kameralara yansıyan görüntülerde Nawrocki'nin kendisini engellemeye çalışan hâkime "Lütfen çekilin" dediği görüldü.
Korwin-Piotrowska ise Cumhurbaşkanına "Beyefendi içeri giremezsiniz" sözleriyle karşılık verdi.
Nawrocki'nin "Lütfen beni bırakın" diyerek tepki göstermesinin ardından kısa süreli arbede sona erdi.
Cumhurbaşkanı Nawrocki, Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapinski ve görevden uzaklaştırıldığı açıklanan Anayasa Mahkemesi Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski ile birlikte binaya girdi.
Başbakan Donald Tusk'tan yargı krizi açıklaması
Polonya Başbakanı Donald Tusk, Anayasa Mahkemesi çevresinde yaşanan gelişmelerin ardından sosyal medya hesabından açıklama yaptı.
Tusk, hükümetinin yargı alanındaki değişiklikleri sürdürme kararlılığını vurguladı.
Başbakan, Hukuk ve Adalet Partisinin iktidarda olduğu dönemde hukuk düzeninin zarar gördüğünü savunarak mevcut sürecin kolay olmadığını ifade etti.
Tusk açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek bizim görevimizdir. PiS iktidarının yıllarca süren hukuksuzluğunun ardından bu zor, zaman zaman sancılı bir süreçtir ve kararlı adımlar atılmasını gerektirir. Başka bir yol yok."
Başbakanın açıklaması, hükümet ile muhalefet arasındaki yargı atamaları anlaşmazlığının sürdüğünü ortaya koydu.
ABD'den Polonya'daki gelişmeler için itidal çağrısı
Polonya'daki Anayasa Mahkemesi krizi üzerine ABD'nin Varşova Büyükelçisi Tom Rose da açıklamada bulundu.
Rose, ülkede yaşanan gelişmelerden endişe duyduğunu belirterek taraflara itidal çağrısı yaptı.
Siyasi anlaşmazlıkların şiddete dönüşmemesi gerektiğini vurgulayan ABD Büyükelçisi, Polonya'nın istikrarına ve demokratik geleceğine önem verdiklerini ifade etti.
Rose, Polonya'nın gücünün halkından, kurumlarından ve hukukun üstünlüğüne bağlılığından kaynaklandığını söyledi.
Açıklama, mahkeme önündeki protestolar ve Cumhurbaşkanı ile hâkim arasında yaşanan itişmenin ardından geldi.
Polonya'nın Bükreş ve Pekin büyükelçileri istifa etti
Anayasa Mahkemesi çevresinde yaşanan siyasi gerilim, Polonya'nın diplomatik temsilciliklerine de yansıdı.
Polonya'nın Bükreş Büyükelçisi Pawel Soloch, ülkedeki gelişmeler nedeniyle görevinden istifa etti.
Pekin Büyükelçisi Jakub Kumoch da mevcut koşullarda büyükelçilik görevini sürdürmesinin mümkün olmadığı sonucuna vardığını açıkladı.
Kumoch, istifasını ve görevden alınma talebini sunduğunu bildirdi.
Polonya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski ise Kumoch'un açıklamasına tepki gösterdi.
Sikorski, "Görevinizin profesyonellikten uzak şekilde sona erdiğini not ediyorum. Artık Polonya Cumhuriyeti'ni temsil etmiyorsunuz." ifadelerini kullandı.
Polonya'daki yargı krizinin temelinde atama anlaşmazlığı bulunuyor
Polonya'da Anayasa Mahkemesi etrafında yaşanan son gelişmeler, yıllardır devam eden yargı atamaları tartışmasının bir parçasını oluşturuyor.
Bogdan Swieczkowski, Hukuk ve Adalet Partisinin iktidarda olduğu Şubat 2022'de Anayasa Mahkemesi yargıçlığına seçildi.
Swieczkowski, 9 Aralık 2024 tarihinde dönemin Cumhurbaşkanı Andrzej Duda tarafından Anayasa Mahkemesi Başkanlığına atandı.
Başbakan Donald Tusk, Swieczkowski'yi parlamentodaki çoğunluk tarafından Anayasa Mahkemesine seçilen yeni yargıçların görevlerine başlamasını engellemekle suçluyordu.
Tusk liderliğindeki hükümet, 2023 yılında yargı bağımsızlığını yeniden tesis etme vaadiyle iktidara gelmişti.
Ancak hükümetin yargı alanında atmaya çalıştığı adımlar ile muhalefetin ve bazı yargı mensuplarının tutumu arasındaki anlaşmazlık devam etti.
Son görevden uzaklaştırma kararının ardından yaşanan protestolar, Cumhurbaşkanı Nawrocki'nin mahkeme binasına girişi sırasında meydana gelen arbede ve iki büyükelçinin istifası, bu anlaşmazlığın siyasi ve diplomatik alandaki yansımaları oldu.