Şirket adına kayıtlı araçları kullanan kişilerin sigortalılık durumuna ilişkin SGK uygulamasında değişiklik yapıldığı bildirildi. Trafik kontrolünde sigortasız olduğu belirlenen sürücüler için artık yalnızca tutanağa dayanılarak doğrudan ceza işlemi yapılmayacak. Önce sürücü ile araç sahibi arasındaki ilişki araştırılacak. Kayıt dışı istihdam tespit edilmesi halinde şirketlere 198 bin 180 TL'ye ulaşan ve farklı ihlaller nedeniyle artabilen idari para cezaları uygulanabilecek.
Şirket araçlarının çalışan olmayan kişiler tarafından kullanılması nedeniyle gündeme gelen SGK cezalarında inceleme yöntemi değişti. Trafik ekiplerinin denetim sırasında sigortasız olduğunu belirlediği sürücüler hakkında düzenlediği tutanaklar, artık tek başına kayıt dışı istihdamın kanıtı olarak değerlendirilmeyecek.
Yeni uygulamada aracın kime ait olduğu kadar direksiyon başındaki kişinin şirketle nasıl bir bağlantısının bulunduğu da araştırılacak. Böylece aracını bir arkadaşına veya akrabasına veren şirket sahibi ile sigortasız personel çalıştıran işveren arasında ayrım yapılacak.
Trafik kontrolünde sigortasız sürücü tespit edilirse ne olacak?
SGK ile il emniyet müdürlükleri arasında 2021 yılından beri yürütülen uygulama kapsamında, şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sürücülerin sigortalılık bilgileri kontrol ediliyor.
NTV'nin aktardığı düzenlemeye göre trafik ekipleri, sigortasız sürücü tespit ettiklerinde durumu tutanakla SGK'ya bildiriyor.
Hazırlanan belgelerde sürücünün kimlik bilgileri, aracın plakası, denetimin yapıldığı yer ve tarih gibi ayrıntılar bulunuyor.
Önceki uygulamada bu tutanaklar üzerinden kayıt dışı istihdam işlemleri yapılabilirken yeni yöntemde bazı dosyalar için ayrıca inceleme gerçekleştirilecek.
SGK sürücü ile araç sahibini ifadeye çağıracak
Yeni düzenlemeyle birlikte, sürücünün araç sahibi şirkette geçmişe dönük sigortalı çalışma kaydı bulunmuyorsa dosya SGK denetmenlerine gönderilecek.
Denetmenler hem sürücünün hem de araç sahibinin açıklamalarını alacak. Aracın hangi amaçla kullanıldığı, sürücünün şirket adına bir iş yapıp yapmadığı ve taraflar arasında işçi-işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı incelenecek.
Araç kullanımının arkadaşlık, akrabalık veya emanet ilişkisine dayanıp dayanmadığı da araştırma kapsamında değerlendirilecek.
SGK, inceleme tamamlandıktan sonra hazırlanacak rapora göre işlem yapacak.
Sigortasız işçi çalıştıran şirketlere 198 bin 180 TL ceza
Trafik tutanağının ardından inceleme yapılması, kayıt dışı istihdam nedeniyle uygulanan yaptırımları ortadan kaldırmıyor.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesi kapsamında sigortasız işçi çalıştırıldığı belirlenen işverenler hakkında idari para cezası uygulanabiliyor.
Haberde aktarılan tutarlara göre:
İşe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi halinde 66.060 TL.
Aynı ihlalin bir yıl içinde yeniden tespit edilmesi durumunda her sigortasız çalışan için 198.180 TL.
Çalışanın ilgili aylık bildirimlerde gösterilmemesi halinde 66.060 TL.
Ücret bordrosunda yer almaması durumunda 16.515 TL.
Yasal kayıtların geçersiz sayılmasına yol açan ihlallerde 16.515 TL.
Bu cezalar farklı yükümlülüklerin ihlal edilmesiyle ilgili olduğundan, aynı incelemede birden fazla yaptırım gündeme gelebiliyor.
Sigortasız çalışmanın başlangıç tarihi de yeniden değerlendirilecek
SGK'nın inceleme yöntemindeki değişiklik, kayıt dışı çalışmanın hangi tarihte başladığının belirlenmesini de kapsıyor.
Aynı işyerinde çalışıldığına ilişkin birden fazla belge veya tespit bulunması halinde en eski tarih işe giriş tarihi olarak esas alınacak.
Çalışmanın belirlendiği aynı ay ve sonraki aylardaki her gün için bir günlük sigortalı hizmet kaydı oluşturulacak. Bu süreler kısmi süreli çalışma kapsamında değerlendirilecek.
Herhangi bir çalışma tespitinin bulunmadığı bir ayın ardından yeniden çalışma belirlenmesi halinde ise yeni işe giriş işlemi yapılacak.
Henüz sonuçlandırılmayan veya ilgili servislere gönderilen dosyalar da yeni hükümler doğrultusunda incelenecek.
Kiralık şirket araçlarında yazılı sözleşme şartı
Şirket adına kayıtlı ticari araçların başka kişi veya işletmelere kiralanması durumunda da sigortalılık ilişkisi araştırılacak.
Aracı kullanan sürücünün, aracı kiralayan kişi veya şirketin sigortalı çalışanı olması halinde araç sahibine sırf bu kullanım nedeniyle kayıt dışı istihdam cezası uygulanmayacak.
Bu değerlendirmede kira sözleşmesinin yazılı olarak hazırlanması ve taraflarca imzalanmış olması gerekiyor.
Ticari araçların karıştığı trafik kazalarında sürücünün yaralanması veya hayatını kaybetmesi halinde ise olayın koşullarına bağlı olarak araç sahibinin hukuki ve mali sorumluluğu ayrıca değerlendirilebiliyor.