Sermaye Piyasası Kurulu, yabancı uyruklu kişilerin aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarında uzaktan müşteri olmasına ilişkin kuralları değiştirdi. Yeni düzenlemeyle NFC özellikli pasaport şartı getirilirken, adres doğrulaması tamamlanmayan yabancı müşteriler para ve kripto varlık transferi yapamayacak. Para giriş ve çıkışlarında ise kişinin kendi adına kayıtlı banka hesabı şartı uygulanacak.
SPK UZAKTAN MÜŞTERİ KABULÜ KURALLARINI DEĞİŞTİRDİ
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), sermaye piyasasında uzaktan müşteri kabulü süreçlerine yönelik yeni düzenlemeyi hayata geçirdi.
Resmi Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle yabancı uyruklu gerçek kişilerin yanı sıra ticaret siciline kayıtlı şirketlerin uzaktan kimlik tespiti ve müşteri kabulünde uygulanacak esaslar yeniden belirlendi.
Yeni kurallar özellikle kimlik doğrulama, adres teyidi, para transferleri, kripto varlık transferleri ve gerçek faydalanıcının belirlenmesi konularında daha sıkı şartlar getiriyor.
YABANCILARA NFC ÖZELLİKLİ PASAPORT ŞARTI
Yeni dönemde yabancı uyruklu gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespitinde kullanılacak pasaportlar için teknik standart aranacak.
Kimlik tespitinde ICAO 9303 standardına uygun ve NFC özelliğine sahip pasaport kullanılması gerekecek. Pasaportun elektronik çipinde bulunan bilgilerle belge üzerinde yer alan bilgilerin karşılaştırılması sağlanacak.
Çipten okunan bilgiler ile pasaport üzerindeki bilgilerin uyuşmaması halinde kişinin uzaktan müşteri olarak kabul edilmesine izin verilmeyecek.
KİMLİK TESPİTİ GÖRÜNTÜLÜ GÖRÜŞMEYLE YAPILACAK
Pasaport üzerinden gerçekleştirilen uzaktan kimlik tespiti sürecinde yalnızca belgenin elektronik olarak okunması yeterli olmayacak.
Kimlik tespitinin, pasaport incelemesi konusunda özel eğitim almış personel tarafından görüntülü görüşme yoluyla gerçekleştirilmesi öngörülüyor.
Canlılık kontrolü ve pasaporttaki fotoğraf ile müşterinin görüntüsünün karşılaştırılması aşamalarında yapay zeka tabanlı teknolojilerden de yararlanılabilecek.
Pasaportla kimliği doğrulanan yabancı müşteriler ayrıca yüksek risk grubunda değerlendirilecek.
ADRES DOĞRULAMAYAN PARA VE KRİPTO TRANSFERİ YAPAMAYACAK
Düzenlemenin en önemli değişikliklerinden biri adres doğrulama zorunluluğu oldu.
Yabancı müşterilerin adres bilgilerini belirlenen belgelerle en geç 3 ay içerisinde doğrulaması gerekecek.
Adres teyidi için yerleşim yeri belgesinin yanı sıra son üç aya ait elektrik, su veya doğal gaz gibi abonelik faturaları kullanılabilecek.
Adres doğrulama işlemi tamamlanıncaya kadar müşterinin hesabında bazı işlemler kısıtlanacak.
KRİPTO VARLIK TRANSFERLERİ DE KISITLAMAYA DAHİL
Adres teyidini tamamlamayan yabancı müşteriler yalnızca para transferi konusunda değil, kripto varlık işlemlerinde de kısıtlamayla karşılaşacak.
Adres doğrulaması yapılana kadar müşterilerin para ve kripto varlık transferi gerçekleştirmesine izin verilmeyecek.
Aynı süreçte sermaye piyasası araçlarının başka hesaplara aktarılmasını ifade eden virman işlemleri de yapılamayacak.
Böylece uzaktan müşteri olan yabancıların transfer yetkilerinin tamamen açılması için adres bilgilerinin doğrulanması şart haline geliyor.
PARA SADECE KİŞİNİN KENDİ HESABINDAN GELEBİLECEK
SPK'nın yeni düzenlemesi yabancı müşterilerin hesaplarına yapılabilecek para transferleri konusunda da önemli sınırlamalar getiriyor.
Pasaportla kimlik tespiti yapılan yabancı müşterinin hesabına para yalnızca yurt dışında kendi adına açılmış banka hesabından gönderilebilecek.
Başka bir kişinin hesabından söz konusu yatırım hesabına para gönderilmesine izin verilmeyecek.
Hesaptan yapılacak para çıkışlarında da aynı sistem uygulanacak. Para yalnızca müşterinin kendi adına kayıtlı banka hesabına gönderilebilecek.
TRANSFERLER SWIFT ÜZERİNDEN YAPILACAK
Yabancı müşterilerin para transferlerinde kullanılacak kanal da düzenlemeyle netleştirildi.
Transfer işlemleri SWIFT üzerinden gerçekleştirilecek. SWIFT mesajındaki gönderen veya alıcı bilgileriyle yatırım kuruluşundaki müşteri bilgilerinin uyumlu olması gerekecek.
Bilgilerin eşleşmemesi halinde para transferine izin verilmeyecek.
Bu uygulamayla hesaba para gönderen ve hesaptan para alan kişinin kimliğinin doğrulanması ve üçüncü kişiler üzerinden gerçekleştirilecek işlemlerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
YABANCI MÜŞTERİLERİN BİLGİLERİ MASAK'A RAPORLANACAK
Yeni düzenlemenin bir diğer önemli ayağını Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) bildirimleri oluşturuyor.
Yabancı müşterilere ilişkin bilgiler belirli dönemlerde MASAK'a aktarılacak.
Müşteri bilgilerinin yanı sıra portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları da üçer aylık dönemler halinde raporlanacak. Böylece yabancı müşterilerin sermaye piyasalarındaki işlemlerine yönelik denetim mekanizması güçlendirilecek.
ŞİRKETLERDE “GERÇEK FAYDALANICI” TESPİT EDİLECEK
SPK'nın düzenlemesi yalnızca bireysel yabancı yatırımcıları kapsamıyor. Ticaret siciline kayıtlı şirketlerin uzaktan müşteri kabulünde de yeni kontroller uygulanacak.
Şirket adına işlem gerçekleştiren kişinin temsil yetkisi MERSİS, Ticaret Sicili Gazetesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı verileri üzerinden kontrol edilebilecek.
Gerekli görülmesi durumunda noter tarafından onaylanmış imza sirküleri de incelemeye alınabilecek.
GERÇEK FAYDALANICI BULUNAMAZSA MÜŞTERİ KABUL EDİLMEYECEK
Şirket hesaplarında kritik şartlardan biri gerçek faydalanıcının belirlenmesi olacak.
Şirket veya gerçekleştirilecek işlemler üzerinde nihai kontrolü bulunan gerçek kişinin tespit edilmesi zorunlu tutulacak.
Gerçek faydalanıcının belirlenememesi ya da müşteri kabulü sırasında şüpheli bir durumla karşılaşılması halinde uzaktan müşteri kabul süreci sonlandırılacak.