Hürmüz Boğazı’nda gemi geçiş güvenliğini sağlamak amacıyla duyurulan “Özgürlük Projesi”, kısa sürede bölgesel bir krize dönüştü. ABD yönetiminin operasyonu başlatmasının ardından Suudi Arabistan’ın Amerikan ordusuna üs ve hava sahası kullanım izni vermediği iddiası, planların askıya alınmasına yol açtı.
NBC News’in iki ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberine göre, Riyad yönetiminin Prens Sultan Hava Üssü’nün kullanımına ve Amerikan uçaklarının hava sahasından geçişine onay vermemesi, operasyonun sürdürülebilirliğini zora soktu.
Suudi Arabistan Desteği Reddetti İddiası
İddialara göre Trump yönetimi, operasyon öncesinde Körfez ülkelerine kapsamlı bir bilgilendirme yapmadı. Bu durum bölge başkentlerinde şaşkınlık yarattı. Özellikle Suudi Arabistan’ın desteğini çekmesi, askeri planlamada kritik bir boşluk oluşturdu.
Yetkililer, Hürmüz Boğazı çevresindeki coğrafi koşullar nedeniyle hava sahası ve üs desteğinin operasyon açısından hayati önemde olduğuna dikkat çekti. Riyad’ın bu talebe olumsuz yanıt vermesi sonrası Washington yönetimi geri adım attı.
Trump ile Muhammed Bin Selman Görüştü
Krizin büyümesi üzerine ABD Başkanı Donald Trump ile Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman arasında bir telefon görüşmesi gerçekleştirildiği belirtildi. Ancak görüşmenin operasyonun devamı için yeterli zemini oluşturmadığı ifade edildi.
NBC’ye konuşan Suudi bir kaynak, gelişmelerin çok hızlı yaşandığını ve koordinasyon eksikliğinin süreci etkilediğini söyledi. Aynı kaynak, Suudi Arabistan’ın İran ile ABD arasında olası bir savaşın önlenmesi için yürütülen diplomatik girişimleri desteklediğini dile getirdi.
Diplomasi Trafiği Hızlandı
Operasyonun askıya alınmasının ardından bölgede diplomatik temaslar yoğunlaştı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD tarafından sunulan yeni barış teklifinin değerlendirildiğini açıkladı.
Süreçte Pakistan’ın arabuluculuk rolü üstlendiği belirtilirken, taraflar arasında dolaylı temasların sürdüğü kaydedildi. Trump ise yaptığı açıklamada savaşın sona erme ihtimalinin yüksek olduğunu, ancak anlaşma sağlanamazsa askeri seçeneğin yeniden gündeme gelebileceğini ifade etti.
“Özgürlük Projesi” Neydi?
Trump, 4 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan ve Orta Doğu’daki krizle ilgisi olmayan tarafsız ülkelere ait gemilerin güvenli geçişine destek verileceğini duyurmuştu. Bu plana “Özgürlük Projesi” adı verilmişti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Beyaz Saray’daki brifingde, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması nedeniyle Körfez bölgesinde 87 ülkeden yaklaşık 23 bin sivilin tahliyesi için operasyon başlatıldığını savunmuştu.
Ancak 6 Mayıs’ta Trump, operasyonun kısa süreliğine durdurulduğunu açıkladı. Son gelişmeler, ABD ile Körfez ülkeleri arasındaki askeri koordinasyonun ve bölgesel dengelerin yeniden tartışılmasına yol açtı.