Türkiye, savunma teknolojileri ile sağlık alanını buluşturan dikkat çekici bir projede önemli bir aşamayı geride bıraktı. TCG Anadolu'da 5G bağlantısı kullanılarak karadaki hekimlerin desteğiyle robotik cerrahi uygulaması test edildi. Kocaeli Üniversitesi ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı iş birliğiyle gerçekleştirilen çalışmada iletişim gecikmesinin yaklaşık 135 milisaniyeye kadar düşürüldüğü açıklandı. Projenin nihai hedefi ise ana karadan yüzlerce mil uzakta görev yapan personele gerektiğinde uzman hekim desteğiyle gerçek zamanlı robotik cerrahi imkânı sunmak.
Milli Savunma Bakanlığı ile Türkiye Teknoloji Takımı Vakfının ana yürütücülüğünde Gölcük Tersanesi Komutanlığı'nda düzenlenen TEKNOFEST Mavi Vatan kapsamında gerçekleştirilen çalışma, muharip bir savaş gemisinde uzaktan cerrahiye yönelik prototip uygulaması olmasıyla dikkat çekti.
TCG Anadolu'da 5G ile Uzaktan Robotik Cerrahi Testi
TCG Anadolu'da 5G ile uzaktan robotik cerrahi testi, denizaşırı görevlerde karşılaşılabilecek acil sağlık durumlarına yönelik yeni bir teknolojik çözümün ilk adımlarından biri oldu.
Proje kapsamında gemide robotik cerrahi sistemlerinin kullanılabileceği özel bir alan oluşturuldu. Karadaki sağlık altyapısıyla gemide bulunan sistem arasında bağlantı sağlanarak uzaktan cerrahi desteğin teknik olarak uygulanabilirliği test edildi.
Çalışmada özellikle geminin hareketi, titreşim seviyesi ve iletişim bağlantısındaki gecikme gibi robotik cerrahi açısından kritik parametreler incelendi.
TCG Anadolu'nun Titreşimi Robotik Cerrahiye Uygun Bulundu
Kocaeli Milletvekili ve eski Kocaeli Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Saadettin Hülagü, projenin denizaşırı operasyonlarda görev yapan personelin acil cerrahi ihtiyaçlarına çözüm geliştirmek amacıyla hazırlandığını belirtti.
Çalışmalar sırasında TCG Anadolu'nun titreşim seviyelerinin robotik cerrahi uygulamaları açısından uygun olduğunun tespit edildiğini aktaran Hülagü, 5G teknolojisinin kullanılmasıyla prototip uygulamanın gerçekleştirildiğini ifade etti.
Bir savaş gemisinde robotik cerrahi açısından titreşim kontrolü büyük önem taşıyor. Çünkü cerrahın gerçekleştirdiği hassas hareketlerin robotik sistem tarafından doğru şekilde uygulanabilmesi için çevresel hareketlerin mümkün olduğunca kontrol edilebilir olması gerekiyor.
Doktor Karadan Gemideki Operasyona Katılabilecek
Projenin asıl hedefi ise test aşamasının çok daha ötesine uzanıyor.
Planlanan sistemle, ana karadan yüzlerce mil uzakta görev yapan bir askerin acil ameliyata ihtiyaç duyması durumunda karadaki uzman cerrahın operasyon sürecine uzaktan katılabilmesi amaçlanıyor.
Böylece gemide ilgili branşın uzmanı bulunmasa dahi karadaki bir sağlık merkezinden uzmanlık desteği sağlanabilecek.
Kocaeli Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nuh Zafer Cantürk, hastanedeki robotik cerrahi sistemi ile gemide bulunan sistemin senkronize edildiğini açıkladı.
Tele-Konsültasyondan Tele-Cerrahiye Uzanan Yol Haritası
Proje doğrudan insan üzerinde uzaktan ameliyat gerçekleştirilmesiyle başlamıyor. Araştırmacılar kontrollü ve aşamalı bir sistem üzerinde çalışıyor.
Cantürk'ün verdiği bilgilere göre süreçte tele-konsültasyon, tele-mentoring, tele-proktoring ve deneysel robotik cerrahi gibi aşamalar bulunuyor.
Bu çalışmaların tamamlanmasının ardından hedef, doğrudan uzaktan robotik ameliyat, yani tele-cerrahi aşamasına geçmek.
Böylece gemide bulunan sağlık personeli ile karadaki uzman cerrahların aynı operasyon sürecinde teknolojik altyapı üzerinden birlikte çalışabilmesinin önü açılabilecek.
Gecikme 135 Milisaniyeye Kadar İndirildi
TCG Anadolu'daki robotik cerrahi testinin en dikkat çekici teknik sonuçlarından biri bağlantı gecikmesi oldu.
Uzaktan gerçekleştirilecek cerrahi müdahalelerde, cerrahın el hareketi ile robotun bu komutu uygulaması arasında oluşan gecikmenin mümkün olduğunca düşük tutulması gerekiyor.
Prof. Dr. Nuh Zafer Cantürk, 5G teknolojisiyle gecikmenin 200 milisaniyenin altına indirilebildiğini, gerçekleştirilen testte ise yaklaşık 135 milisaniyelik gecikme değerine ulaşıldığını açıkladı.
Bu değer, karadaki cerrahın gerçekleştirdiği hareketlerin gemideki robotik sisteme düşük gecikmeyle aktarılması açısından projenin önemli teknik sonuçlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Safra Kesesi ve Apandisit Ameliyatları Hedefleniyor
Teknolojinin geliştirilmesi durumunda uygulanabilecek operasyonların kapsamının da geniş olması planlanıyor.
Cantürk, sistem üzerinden gelecekte safra kesesi, apandisit ve kadın doğum alanındaki bazı cerrahi operasyonların gerçekleştirilebileceğini belirtti.
Ancak mevcut çalışma henüz prototip ve deneysel aşamalardan oluşuyor. Projenin doğrudan insanlar üzerinde rutin uzaktan ameliyat yapılabilecek seviyeye ulaşması için sonraki test ve güvenlik aşamalarının tamamlanması gerekiyor.
TCG Anadolu'nun Hastane Altyapısı Dikkat Çekiyor
Türkiye'nin en büyük askeri gemilerinden TCG Anadolu, yalnızca operasyonel kabiliyetleriyle değil, sahip olduğu sağlık altyapısıyla da dikkat çekiyor.
TCG Anadolu Komutanı Deniz Kurmay Albay Nadir Kılınç'ın aktardığı bilgilere göre gemide 32 yataklı hasta ünitesi ve 8 yataklı yoğun bakım ünitesi bulunuyor.
Gemide ayrıca yanık tedavi ünitesi, iki ameliyathane, diş tedavi ünitesi, görüntüleme sistemleri, kan bankası ve laboratuvar yer alıyor.
Bu altyapı, TCG Anadolu'nun uzun süreli ve ana karadan uzak görevlerde sağlık hizmetlerinin sürdürülebilmesi açısından önemli bir kapasite oluşturuyor.
Yüzlerce Mil Uzaktaki Personele Uzman Doktor Desteği
Uzaktan robotik cerrahi projesinin stratejik öneminin, özellikle TCG Anadolu'nun ana vatandan yüzlerce mil uzakta görev yaptığı senaryolarda ortaya çıkması bekleniyor.
Gemide gelişmiş bir sağlık altyapısı bulunsa bile her tıbbi uzmanlık alanından hekimin aynı anda görev yapması mümkün olmayabilir.
Tele-cerrahi sisteminin geliştirilmesi durumunda ise ihtiyaç duyulan uzmanlık bilgisinin fiziksel olarak gemide bulunması yerine güvenli ve düşük gecikmeli bağlantı üzerinden gemiye taşınması hedefleniyor.
Bu yaklaşım, deniz aşırı görevlerde zamanın kritik olduğu acil vakalarda yeni seçenekler oluşturabilir.
Sıradaki Hedef Gerçek Uzaktan Ameliyat
Kocaeli Üniversitesinden Prof. Dr. Önder Kara, yaklaşık 1,5 yıllık proje kapsamında ilk önemli adımın gerçekleştirildiğini açıkladı.
Bir sonraki aşamada iki cerrahi konsolun karşılıklı şekilde kullanılması ve tele-cerrahi uygulamasına geçilmesi planlanıyor.
Çalışmaların önce hayvan modeli üzerinde gerçekleştirilmesi, gerekli deneysel aşamaların ve güvenlik testlerinin tamamlanmasının ardından ise canlı insan üzerinde kullanılmasına yönelik sürecin değerlendirilmesi hedefleniyor.
Dolayısıyla TCG Anadolu'da yapılan son uygulama, doğrudan bir hastanın yüzlerce kilometre uzaktan ameliyat edildiği anlamına gelmiyor; gelecekte bunu mümkün hale getirmeyi amaçlayan teknolojik altyapının prototip testi niteliğini taşıyor.