Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi'nin ardından yayımlanan Ankara Bildirisi'nde ulaşım, savunma sanayii, enerji, siber güvenlik ve teknoloji alanlarında iş birliğinin geliştirilmesine yönelik önemli kararlar yer aldı. Üye ülke vatandaşları için havalimanlarında özel yolcu şeritleri oluşturulması seçeneğinin araştırılması kararlaştırıldı. Bildiride ortak Türk alfabesi, Zengezur Koridoru, TDT-SAT uydusu ve Kıbrıs Türk halkının eşit haklarına ilişkin mesajlar da öne çıktı.
Türkiye'nin ev sahipliğinde Ankara'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin ardından Ankara Bildirisi kabul edildi. "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla gerçekleştirilen zirvede, Türk devletleri arasındaki siyasi, ekonomik ve teknolojik ilişkilerin geliştirilmesine yönelik hedefler belirlendi. Türkiye'nin dönem başkanlığını Azerbaycan'dan devraldığı toplantıda, vatandaşların seyahatlerini kolaylaştıracak uygulamalardan ortak savunma projelerine kadar birçok konu ele alındı.
Türk devletlerinin vatandaşlarına havalimanlarında özel geçiş şeridi
Ankara Bildirisi'nin dikkat çeken başlıklarından biri, Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkelerin vatandaşlarına yönelik seyahat kolaylıkları oldu.
Bildiride, üye ülkelerin havalimanlarında vatandaşlar için özel yolcu şeritleri oluşturulması imkânının incelenmesi kararlaştırıldı. Böylece ülkeler arasındaki yolcu hareketliliğinin kolaylaştırılmasına yönelik yeni bir seçenek gündeme alındı.
Ancak söz konusu düzenleme henüz uygulamaya konulmuş değil. Bildiride, özel geçiş şeritlerinin oluşturulmasının mümkün olup olmadığının araştırılması öngörülüyor.
Sınır kapıları ve limanlarda bürokratik işlemlerin azaltılması ile elektronik taşıma belgesi sistemi e-CMR'nin yaygınlaştırılması da ulaşım alanındaki hedefler arasında yer aldı.
Zengezur Koridoru ve Bakü-Tiflis-Kars demiryoluna destek
Türk devletlerinin Asya ile Avrupa arasındaki stratejik konumuna dikkat çekilen bildiride, Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru'nun geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.
Liderler, Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattının tam kapasiteyle çalıştırılmasına yönelik desteklerini yineledi.
Zengezur Koridoru ile Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projelerinin hayata geçirilmesi ve bu hatların Orta Koridor'a bağlanması da bildiride yer buldu.
Azerbaycan ile Kazakistan arasında 15 Ekim 2026 tarihinde imzalanan Orta Koridor İşbirliği Anlaşması'na diğer üye ülkelerin de katılması için çağrıda bulunuldu.
Orta Asya ile Güney Asya arasında ulaşım bağlantısı kurmayı hedefleyen Trans-Afgan Demiryolu projesinin bölgesel ticaret açısından taşıdığı önem de belirtildi.
Türkiye'de TDT Savunma Sanayii Koleji kurulması önerildi
Ankara Bildirisi'nde savunma sanayii ve güvenlik alanındaki ortak çalışmaların genişletilmesi hedeflendi.
Türkiye'nin ev sahipliğinde bir "TDT Savunma Sanayii Koleji" programı oluşturulması önerisi gündeme alındı.
Bu girişim, Türk devletleri arasında savunma sanayii alanında eğitim ve uzmanlık iş birliğinin geliştirilmesine yönelik bir seçenek olarak değerlendirildi.
Bildiride ayrıca terörizm, ayrılıkçılık, aşırıcılık, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ile sınır aşan organize suçlara karşı ortak mücadelenin sürdürülmesi gerektiği vurgulandı.
Üye ülkelerin güvenlik alanında bilgi paylaşımını ve kurumsal iş birliğini güçlendirmesi hedeflendi.
Siber Güvenlik Konseyi için çalışmalar hızlandırılacak
Zirvenin teknoloji ve güvenlik gündeminde siber tehditlerle mücadele de önemli yer tuttu.
Liderler, Siber Güvenlik ve Siber İşbirliği Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasına yönelik çalışmaların hızlandırılmasını istedi.
TDT Siber Güvenlik Konseyi'nin faaliyete geçirilmesi de bildiride yer alan hedeflerden biri oldu.
Bu kapsamda üye ülkelerin dijital altyapılarının korunması ve siber güvenlik alanında ortak hareket etmesine yönelik çalışmaların geliştirilmesi öngörülüyor.
Türk devletlerinin ortak uydusu TDT-SAT'ın üretimi tamamlandı
Ankara Bildirisi'nde uzay teknolojileri alanında yürütülen ortak projeye ilişkin gelişme de duyuruldu.
Türk Devletleri Teşkilatı ülkelerinin iş birliğiyle geliştirilen 12U boyutundaki TDT-SAT küp uydusunun üretiminin tamamlandığı açıklandı.
Proje, üye ülkeler arasındaki uzay teknolojileri iş birliğinin somut çalışmalarından biri olarak bildiride yer aldı.
Uydunun üretiminin tamamlanmasıyla birlikte Türk devletlerinin teknoloji alanındaki ortak girişimlerine yeni bir aşama eklenmiş oldu.
Ortak Türk alfabesi ve Türk Dünyası Yükseköğretim Alanı gündemde
Türk devletleri arasındaki kültürel ve akademik ilişkilerin geliştirilmesi de Ankara Bildirisi'nde ele alındı.
Türk Akademisi tarafından sürdürülen Ortak Türk Alfabesi, Ortak Tarih ve Ortak Terminoloji çalışmalarına destek verildi.
Üye ülkelerin dil ve kültür alanında yürüttüğü ortak çalışmaların devam etmesinin önemi vurgulandı.
Ayrıca üniversiteler arasındaki akademik ilişkileri geliştirmeyi amaçlayan "Türk Dünyası Yükseköğretim Alanı" oluşturulmasına yönelik girişim de bildiride yer aldı.
Kıbrıs Türk halkının eşit haklarına destek yinelendi
Ankara Bildirisi'nde Kıbrıs meselesine ilişkin değerlendirmelere de yer verildi.
Liderler, Kıbrıs sorununun sahadaki gerçekler temelinde, müzakere edilmiş ve karşılıklı mutabakata dayalı bir çerçevede çözülmesi gerektiğini ifade etti.
Kıbrıs Türk halkının eşit haklarına verilen destek bildiride yeniden vurgulandı.
Türk Devletleri Teşkilatı'nın bölgesel meselelerde diplomatik iş birliğini sürdürmesi gerektiği belirtildi.
Gazze, Filistin ve Suriye mesajları
Zirve sonrasında yayımlanan bildiride Orta Doğu'daki gelişmeler de değerlendirildi.
Gazze'deki insani duruma dikkat çekilerek Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2803 sayılı kararı ile Kapsamlı Plan'ın eksiksiz uygulanması çağrısı yapıldı.
Filistin meselesinde 1967 sınırları temelinde iki devletli çözümün desteklendiği belirtildi.
Suriye'nin egemenliği ve toprak bütünlüğüne yönelik destek yinelenirken ülkenin yeniden inşa sürecinin önemine değinildi. Afganistan'daki insani durumun da yakından takip edildiği kaydedildi.
Enerji koridorları ve kritik minerallerde ortaklık hedefi
Türk devletleri arasındaki enerji iş birliği, Ankara Bildirisi'nin ekonomik başlıkları arasında yer aldı.
Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı ile Güney Gaz Koridoru'nun enerji güvenliği açısından stratejik önemi vurgulandı.
Orta Asya-Azerbaycan Yeşil Enerji Koridoru ve Hazar-Karadeniz-Avrupa enerji bağlantılarının geliştirilmesine destek verildi.
Nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanılması ve kritik mineraller alanında yeni ortaklık imkânlarının araştırılması da kabul edilen bildiride yer buldu.
Türkiye TDT dönem başkanlığını Azerbaycan'dan devraldı
Ankara'daki 13. Zirve ile birlikte Türk Devletleri Teşkilatı'nın dönem başkanlığı Azerbaycan'dan Türkiye'ye geçti.
Türkiye'nin dönem başkanlığını bir sonraki zirveye kadar sürdüreceği belirtildi.
Bildiride üye devletlerin egemenliği, bağımsızlığı, toprak bütünlüğü, uluslararası sınırların dokunulmazlığı ve iç işlerine karışmama ilkelerine bağlılıkları teyit edildi.
Teşkilatın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde gözlemci statüsü kazanmasına yönelik diplomatik girişimlerin sürdürülmesi de kararlaştırıldı.
2027 Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi Özbekistan'da yapılacak
Ankara Bildirisi'nde teşkilatın gelecek yıl düzenleyeceği toplantıların adresleri de açıklandı.
Türk Devletleri Teşkilatı'nın 14. Zirvesi'nin 2027 yılında Özbekistan'da gerçekleştirilmesi kararlaştırıldı.
Aynı yıl düzenlenecek Gayriresmî Zirve'nin ise Kırgızistan'da yapılacağı bildirildi.
Teşkilatın genel sekreterlik görevinde de değişikliğe gidildi. Kubanıçbek Ömüraliyev'in ardından yeni dönemde genel sekreterlik görevini Mirvokhid Azimov'un üstleneceği açıklandı.