Türkiye, yeni haftaya Kuzey Afrika kaynaklı yoğun Sahra çöl tozu taşınımı ile giriyor. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros’un açıklamalarına göre, Türkiye ve Akdeniz Havzası bugünden itibaren yaklaşık 10 gün boyunca çöl tozunun etkisi altında kalacak. Özellikle İstanbul’un batıdan gelen sistem nedeniyle ilk etkilenecek kentler arasında yer aldığı bildirildi.
10 Gün Sürecek Çöl Tozu Etkisi
Meteorolojik modellemelere göre Sahra Çölü üzerinden atmosfere karışan milyonlarca ton mineral kökenli toz, rüzgar akımlarıyla Türkiye’ye ulaşıyor. Prof. Dr. Hüseyin Toros, "Türkiye ve Akdeniz Havzası bugünden itibaren 10 gün boyunca Kuzey Afrika kaynaklı yoğun çöl tozu taşınımının etkisi altına giriyor. İstanbul da çöl tozunun batıdan gelmesi sebebiyle öncelikle etkilenecek şehirler arasında yer alıyor" ifadelerini kullandı.
Uzmanlara göre sistem batı bölgelerden başlayarak yurt geneline yayılacak. Hava kalitesinde belirgin düşüş yaşanması beklenirken, özellikle büyükşehirlerde puslu ve mat bir gökyüzü görülebilecek. Tahminlere göre çöl tozu dalgasının önümüzdeki pazartesi günü itibarıyla Türkiye’yi terk etmesi bekleniyor.
Hava Kalitesi Düşecek
Her yıl Sahra Çölü’nden yaklaşık 180 milyon ton mineral tozu atmosfere karışıyor. Bu toz bulutları yalnızca Türkiye’yi değil, Avrupa’dan Atlas Okyanusu’na, hatta Amerika kıtasına kadar geniş bir coğrafyayı etkileyebiliyor. Türkiye ise coğrafi konumu nedeniyle bu doğal taşınımdan en sık etkilenen ülkeler arasında bulunuyor.
Çöl tozları özellikle ilkbahar aylarında daha yoğun hissediliyor. Sıcak ve kuru hava kütlelerinin etkisiyle yükselen toz parçacıkları, atmosferin üst katmanlarında uzun süre taşınabiliyor. Bu durum da hava kalitesinde geçici ancak dikkat çekici düşüşlere yol açıyor.
Risk Altındaki Gruplar Dikkat
Uzmanlar, astım, bronşit, KOAH ve alerjik solunum yolu hastalığı bulunan vatandaşların daha dikkatli olması gerektiğini vurguluyor. Prof. Dr. Toros, özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik rahatsızlığı olan kişilerin yoğun toz taşınımı sırasında uzun süre açık havada kalmaması gerektiğini belirtiyor.
Bilimsel araştırmalar, atmosferdeki ince partikül maddelerin solunum yolları üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu ortaya koyuyor. Hava kalitesi indeksinin kırmızı, mor ya da kahverengi seviyelere ulaşması durumunda açık hava aktivitelerinin sınırlandırılması öneriliyor. Uzmanlar, zorunlu hallerde maske kullanımının da koruyucu olabileceğini ifade ediyor.
Çamurlu Yağış Beklentisi
Sahra tozu taşınımı dönemlerinde en dikkat çeken detaylardan biri de çamurlu yağışlar oluyor. Atmosferdeki toz partiküllerinin yağmurla birleşmesi sonucu araçların ve açık alanların üzerinde çamur tabakası oluşabiliyor. Bu nedenle özellikle büyükşehirlerde araç sahiplerinin önümüzdeki günlerde temizlik ihtiyacıyla karşılaşabileceği belirtiliyor.
Ekosistem İçin Kritik Rol
Çöl tozları yalnızca hava kirliliği açısından değil, ekolojik denge bakımından da önemli bir rol oynuyor. Sahra’dan yükselen mineral yüklü toz bulutları, demir ve fosfor bakımından zengin yapısıyla okyanuslardaki planktonların ve tropikal ormanların beslenmesine katkı sağlıyor.