ABD ile İran arasındaki gerilimde dikkat çeken yeni bir gelişme yaşandı. Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde, 17 Ağustos’ta sona erecek İslamabad Mutabakat Zaptı kapsamındaki 60 günlük ateşkesin uzatılması konusunda tarafların prensipte anlaşmaya vardığı bildirildi. Ateşkesin ne kadar süreyle uzatılacağına ilişkin temasların ise devam ettiği belirtildi.

ABD ile İran Arasında Ateşkes Uzatılıyor

Washington-Tahran hattında haftalardır devam eden yoğun diplomasi trafiğinden kritik bir sonuç çıktı. Pakistan hükümeti kaynaklarına göre ABD ve İran, mevcut geçici ateşkesin devam ettirilmesi konusunda anlaşmaya vardı.

Pakistan’ın arabuluculuğunda hayata geçirilen İslamabad Mutabakat Zaptı kapsamında taraflara tanınan 60 günlük sürenin 17 Ağustos’ta sona erecek olması, gözleri iki ülke arasındaki görüşmelere çevirmişti.

Anadolu Ajansı’na konuşan Pakistan hükümeti kaynakları, iki ülkenin ateşkesin sona ermesine izin vermek yerine sürenin uzatılması konusunda uzlaştığını aktardı.

Bununla birlikte yeni ateşkes döneminin kaç gün veya kaç ay süreceği konusunda henüz nihai karar verilmediği ifade edildi.

“Mesaj Alışverişinde Bulunuluyor”

Müzakere sürecine yakın bir kaynak, tarafların arabuluculara ateşkesin devam etmesini kabul ettiklerini bildirdiğini belirtti.

Kaynak, sürecin geldiği noktayı şu sözlerle anlattı:

“Her iki taraf da arabuluculara sürenin uzatılması yönünde onaylarını iletti. Ancak iki taraf, uzatma süresi konusunda karar vermek için mesaj alışverişinde bulunuyor.”

Bu açıklama, Washington ve Tahran’ın ateşkesin devamı konusunda ortak noktaya ulaştığını ancak yeni sürenin belirlenmesi için diplomatik görüşmelerin sürdüğünü ortaya koydu.

Gözler 17 Ağustos’a Çevrilmişti

İslamabad Mutabakatı kapsamında belirlenen 60 günlük takvimin gelecek hafta sona erecek olması, bölgede yeni bir askeri gerilim yaşanıp yaşanmayacağına ilişkin endişeleri artırmıştı.

Tarafların ateşkesi uzatma yönünde anlaşması, özellikle Orta Doğu’daki güvenlik dengeleri, enerji piyasaları ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari geçişler açısından önem taşıyor.

ABD ve İran arasındaki müzakerelerin tamamen sonuçlanmış olmadığı belirtilirken, ateşkesin devam etmesi diplomatik görüşmeler için yeni bir zaman aralığı sağlayacak.

İslamabad Mutabakatı Nasıl Ortaya Çıktı?

ABD ile İran arasındaki mevcut diplomatik süreç Pakistan’ın arabuluculuk girişimleriyle şekillenmişti.

İki ülke nisan ayında Pakistan’ın arabuluculuğunda ateşkes konusunda anlaşmaya varmış, ardından 17 Haziran’da nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin çerçevesini belirleyen bir mutabakat zaptına imza atılmıştı.

Söz konusu düzenlemeyle tarafların anlaşmazlıklarını müzakere masasında ele alması ve daha kapsamlı bir uzlaşmaya ulaşılması amaçlanmıştı.

Ancak görüşmeler ilerleyen süreçte ciddi görüş ayrılıklarıyla karşılaştı.

Hürmüz Boğazı Müzakerelerin Merkezinde

Washington ve Tahran arasındaki görüşmelerin önündeki en önemli başlıklardan birinin güvenlik garantileri olduğu belirtildi.

Bir diğer kritik anlaşmazlık ise dünya enerji ticaretinin en stratejik geçiş noktalarından biri kabul edilen Hürmüz Boğazı’ndan geçiş özgürlüğü konusunda yaşandı.

Küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatı açısından büyük önem taşıyan Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik koşulları, yalnızca ABD ve İran açısından değil dünya ekonomisi açısından da yakından takip ediliyor.

Bu nedenle ateşkesin uzatılması yönünde sağlanan uzlaşının enerji piyasalarındaki jeopolitik risk algısı bakımından da önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.

Ateşkese Rağmen Karşılıklı Saldırılar Yaşandı

Diplomatik süreç devam ederken sahadaki gerilim tamamen sona ermedi.

8 Temmuz ile 24 Temmuz arasında ABD ve İran arasında karşılıklı askeri saldırılar yaşandı. Washington’ın İran içerisindeki bazı hedeflere saldırılar düzenlediği, Tahran’ın ise buna bölgedeki ABD askeri varlıklarını hedef alan misillemelerle karşılık verdiği aktarıldı.

İran’ın karşılık verdiği noktalar arasında Ürdün, Bahreyn ve Kuveyt gibi Arap ülkelerindeki ABD askeri tesisleri ve teçhizatının bulunduğu bildirildi.

Yaşanan karşılıklı saldırılar, diplomatik görüşmelerin kırılganlığını ortaya koyarken bölgedeki çatışmanın daha geniş bir alana yayılabileceğine ilişkin endişeleri de artırmıştı.

Yeni Ateşkesin Süresi Henüz Belli Değil

Gelinen noktada en önemli soru, yeni ateşkes döneminin ne kadar süreceği.

Pakistanlı kaynakların verdiği bilgilere göre ABD ve İran uzatma konusunda anlaşmış durumda ancak sürenin uzunluğu konusunda müzakereler tamamlanmadı.

Taraflar arasında arabulucular üzerinden mesaj trafiğinin devam ettiği belirtilirken, yeni ateşkes takviminin 17 Ağustos’taki mevcut sürenin sona ermesinden önce netleşmesi bekleniyor.

Ateşkesin uzatılması, tarafların güvenlik garantileri ve Hürmüz Boğazı başta olmak üzere çözülemeyen başlıklar üzerinde müzakere yürütmesine daha fazla zaman sağlayacak.