İran medyası, ABD’nin ülkenin güneydoğusundaki Çabahar Limanı’nda bulunan deniz trafik kontrol kulesini bir haftadan uzun sürede üçüncü kez vurduğunu duyurdu. Son saldırının ardından kulenin tamamen çöktüğü belirtilirken, gelişme yalnızca İran’ı değil, limana büyük yatırım yapan Hindistan başta olmak üzere bölgesel ticaret ağlarını da yakından ilgilendiriyor. Uzmanlar, saldırının deniz ulaşımı ve liman güvenliği üzerinde önemli sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

Çabahar’daki Deniz Trafik Kontrol Kulesi Yeniden Hedef Alındı

İran devlet medyasına dayandırılan haberlerde, ABD’nin cuma günü İran’ın güneydoğusunda bulunan Çabahar Limanı’ndaki deniz trafik kontrol merkezine yeni bir saldırı düzenlediği öne sürüldü. Aynı yapının son bir haftayı aşkın sürede üçüncü kez hedef alındığı belirtilirken, saldırının ardından yayımlanan görüntülerde kulenin tamamen çöktüğü görüldü.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in de sosyal medya hesabından, kulenin yıkıldığı anı gösterdiği belirtilen görüntüleri paylaştığı aktarıldı. Ancak saldırının yol açtığı hasarın boyutuna ilişkin bağımsız ve ayrıntılı bir teknik rapor henüz kamuoyuyla paylaşılmış değil.

İranlı yetkililer, daha önceki saldırılarda da aynı yapının zarar gördüğünü açıklamıştı. Son gelişmeyle birlikte Çabahar Limanı, bölgedeki askeri ve siyasi gerilimin merkezlerinden biri haline geldi.

Bir Haftada Üçüncü Saldırı İddiası

İran Devrim Muhafızları’na yakın kaynaklar, 8 Temmuz’da düzenlenen ilk saldırıda deniz trafik kontrol merkezinin hasar aldığını duyurmuştu. Sistan ve Belucistan Limanlar ve Denizcilik İdaresi ise 15 Temmuz’daki ikinci saldırıda yapının yeniden vurulduğunu ancak herhangi bir can kaybı yaşanmadığını açıklamıştı.

Son saldırıyla birlikte aynı yapının kısa süre içerisinde üçüncü kez hedef alındığı bildirildi. İran medyasında yer alan haberlerde, kulede meydana gelen yıkımın limandaki faaliyetler üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceği vurgulandı.

Yetkililer, şu ana kadar limandaki tüm operasyonların durdurulduğuna ilişkin doğrulanmış resmi bir açıklama yapmadı.

Liman Operasyonları Tehlikeye Girebilir

İran makamları, önceki saldırıların ardından Şehid Beheşti ve Şehid Kalantari limanlarında yükleme ve boşaltma faaliyetlerinin sürdüğünü duyurmuştu. Ancak deniz trafik kontrol kulesinin devre dışı kalmasının, gemi trafiğinin yönetilmesi açısından önemli riskler taşıdığı belirtiliyor.

Deniz trafik kontrol merkezleri; limana yaklaşan gemilerin izlenmesi, giriş ve çıkışların koordine edilmesi, güvenli rotaların belirlenmesi ve olası acil durumların yönetilmesinde kritik rol üstleniyor.

İran gazetesi Etemad da yayımladığı değerlendirmede, söz konusu kulenin güvenli deniz ulaşımının temel unsurlarından biri olduğuna dikkat çekti.

Çabahar Limanı Neden Kritik Öneme Sahip?

Umman Denizi kıyısında bulunan Çabahar Limanı, İran’ın doğrudan okyanusa açılan tek derin su limanı olarak öne çıkıyor. Hürmüz Boğazı’nın dışında yer alması, limanı yalnızca ticari açıdan değil, stratejik açıdan da önemli hale getiriyor.

Çabahar, İran ile birlikte Hindistan, Afganistan ve Orta Asya ülkeleri arasındaki ticaret ağının en önemli bağlantı noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Limanın en dikkat çekici özelliklerinden biri ise Hindistan’ın Pakistan topraklarını kullanmadan Afganistan ve Orta Asya’ya ulaşmasını sağlaması.

Bu nedenle liman, Yeni Delhi yönetiminin bölgesel ticaret ve ulaşım planlarında merkezi bir konumda bulunuyor.

Hindistan’ın Milyonlarca Dolarlık Yatırımı Bulunuyor

İran ile Hindistan, Mayıs 2024’te Çabahar’daki Şehid Beheşti Terminali’nin geliştirilmesi ve işletilmesine yönelik 10 yıllık bir anlaşmaya imza atmıştı.

Anlaşma kapsamında Hindistan Ports Global Limited’in yaklaşık 120 milyon dolarlık yatırım yapması kararlaştırılmış, Hindistan yönetimi terminalin genel kargo ve konteyner operasyonlarını yürütme sorumluluğunu üstlenmişti.

Bu nedenle Çabahar’daki son gelişmeler yalnızca İran’ın liman kapasitesini değil, Hindistan’ın bölgedeki uzun vadeli ekonomik ve jeopolitik çıkarlarını da doğrudan etkiliyor.

Saldırıların Kapsamı Genişliyor

Uluslararası basında yer alan değerlendirmelerde, son saldırıların yalnızca askeri hedeflerle sınırlı kalmadığı ifade ediliyor. Çabahar’daki deniz trafik kontrol merkezinin yanı sıra İran’ın güneyindeki köprüler, demir yolu hatları, elektrik altyapısı ve havaalanlarının da hedef alındığı öne sürülüyor.

Financial Times, ABD’nin İran’daki hedeflere yönelik operasyonlarını art arda altıncı gece sürdürdüğünü ve saldırıların giderek daha geniş bir coğrafyaya yayıldığını aktardı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın daha önce yaptığı açıklamalarda ise operasyonların İran’ın füze, insansız hava aracı, hava savunma ve kıyı gözetleme kapasitesini zayıflatmayı amaçladığı savunulmuştu.

Washington yönetimi, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere yönelik tehditlerini gerekçe gösterirken, Tahran ise saldırıları egemenliğine ve sivil altyapısına yönelik bir ihlal olarak değerlendiriyor.

İran: Sivil Altyapı da Zarar Gördü

İran medyasında yer alan haberlerde, saldırılarda liman tesislerinin yanı sıra elektrik iletim hatlarının ve bazı sivil yapıların da zarar gördüğü öne sürüldü.

Önceki saldırılarda üç enerji nakil hattının devre dışı kaldığı ve bölgede elektrik kesintilerinin yaşandığı aktarılırken, İran tarafı ABD’nin kıyı gözetleme tesislerini hedef almasının daha önce sağlanan mutabakatlara aykırı olduğunu savundu.

Tahran yönetimi, saldırıların yalnızca askeri kapasiteyi değil, bölgenin ekonomik altyapısını da olumsuz etkilediğini ileri sürüyor.

Hedef İran’ın Deniz Trafiğini Yönetme Gücü Mü?

Dış basındaki analizlerde, Çabahar’daki kontrol kulesinin art arda hedef alınmasının tesadüfi olmadığı görüşü öne çıkıyor. Uzmanlara göre deniz trafik kontrol merkezleri, limanların güvenli şekilde işletilmesinde hayati önem taşıyor.

Bu nedenle kulenin tamamen kullanılamaz hale gelmesi, limanın faaliyetlerini bütünüyle durdurmasa bile İran’ın deniz trafiğini merkezi biçimde yönetme kapasitesini zayıflatabilir.

Çabahar’ın Hürmüz Boğazı dışında yer almasına rağmen saldırıların odağı haline gelmesi, ABD’nin operasyonlarını yalnızca Basra Körfezi çevresiyle sınırlı tutmadığı yönündeki değerlendirmeleri de beraberinde getirdi.

Bölgesel Ticaret İçin Yeni Riskler Ortaya Çıkıyor

Çabahar Limanı, yalnızca İran’ın dış ticareti açısından değil, Afganistan’a yapılan insani yardımlar ve Hindistan’ın Orta Asya’ya uzanan ticaret rotaları açısından da kritik öneme sahip bulunuyor.

Uzmanlar, saldırıların sürmesi halinde sigorta maliyetlerinin artabileceğini, uluslararası taşımacılık şirketlerinin alternatif güzergâhlara yönelebileceğini ve limana yönelik ticari talebin azalabileceğini belirtiyor.

Bölgedeki gerilimin önümüzdeki günlerde nasıl şekilleneceği ve Çabahar Limanı’nın operasyonel kapasitesinin ne ölçüde etkileneceği ise yakından takip ediliyor.