ABD-İran geriliminde enerji piyasalarının yakından izlediği yeni bir gelişme yaşandı. CENTCOM, 5 Eylül’de İran’a ait M/T Downy, M/T Stark 1 ve M/T Kylo (Noxen) adlı üç ham petrol tankerinin vurularak devre dışı bırakıldığını açıkladı. Operasyon hafta sonu gerçekleştiği için saldırının petrol fiyatlarına doğrudan etkisi henüz piyasa fiyatlamalarına yansımadı. Gözler yeni haftanın ilk işlemleriyle birlikte Brent petrol, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği, navlun ve savaş riski sigorta maliyetlerine çevrildi.

ABD İran’ın 3 Petrol Tankerini Vurdu

ABD ile İran arasındaki askerî gerilim bu kez petrol taşımacılığını doğrudan ilgilendiren bir gelişmeyle gündeme geldi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 5 Eylül’de düzenlenen operasyonda İran’a ait üç ham petrol tankerinin hedef alındığını duyurdu.

CENTCOM’un açıklamasına göre operasyon, İran Devrim Muhafızlarının bölgede görev yapan bir ABD uçak gemisi ile güdümlü füze destroyerine balistik füze fırlatmasının ardından gerçekleştirildi.

ABD Gemilerinde Personel Kaybı Olmadı

ABD tarafından yapılan açıklamada Amerikan savaş gemilerinin İran tarafından fırlatıldığı belirtilen balistik füzelerden kaçındığı bildirildi.

Saldırılarda ABD personelinin zarar görmediği açıklandı.

Ardından gerçekleştirilen Amerikan operasyonunda İran’ın petrol taşımacılığında kullanılan üç farklı tankerinin hedef alındığı belirtildi.

M/T Downy Kharg Adası Açıklarında Vuruldu

CENTCOM’un açıkladığı operasyonun hedeflerinden biri M/T Downy adlı tanker oldu.

Geminin İran’ın önemli petrol ihracat noktalarından Kharg Adası açıklarında vurularak devre dışı bırakıldığı bildirildi.

Bununla birlikte saldırının doğrudan Kharg petrol terminalini hedef aldığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Terminaldeki petrol yüklemelerinin durduğunu gösteren doğrulanmış bir açıklama da yapılmadı.

M/T Stark 1 ve M/T Kylo da Hedef Alındı

Operasyonda hedef alınan ikinci tanker M/T Stark 1 oldu. CENTCOM, geminin Jask yakınlarında vurularak devre dışı bırakıldığını bildirdi.

Üçüncü hedef ise Umman Körfezi’ndeki M/T Kylo (Noxen) oldu.

Açıklamaya göre yüksüz durumdaki tankerin mürettebatı önce gemiyi terk etti. Tanker daha sonra vurularak kullanılamaz hâle getirildi.

Kharg Petrol Terminali Vuruldu mu?

Operasyonun ardından enerji piyasaları açısından en önemli konulardan biri İran’ın petrol ihracat altyapısının doğrudan zarar görüp görmediği oldu.

M/T Downy’nin Kharg Adası açıklarında hedef alınmasına karşın Kharg petrol terminalinin vurulduğunu gösteren doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Aynı şekilde terminaldeki petrol yüklemelerinin durduğuna ilişkin de doğrulanmış bir açıklama yapılmadı.

Bu ayrım, saldırının küresel petrol arzına olası etkisinin değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.

Petrol Fiyatlarında İlk Tepki Bekleniyor

İran tankerlerinin hedef alındığı operasyon hafta sonu gerçekleştiği için saldırının petrol fiyatları üzerindeki doğrudan piyasa etkisi henüz görülmedi.

Brent petrol cuma gününü yüzde 7,6 yükselişle 96,28 dolardan tamamladı.

WTI petrol ise yaklaşık yüzde 10 değer kazanarak 91,48 dolara çıktı.

Bu fiyat hareketleri tanker saldırısının ardından oluşmuş bir piyasa tepkisi değil. Yeni gelişmenin fiyatlara etkisinin yeni haftanın ilk işlemleriyle görülmesi bekleniyor.

Petrol İçin Kritik Pazartesi

Asya piyasalarının açılmasıyla birlikte yatırımcıların ABD-İran gerilimindeki son gelişmeleri nasıl fiyatlayacağı yakından izlenecek.

Tankerlerin vurulmasının jeopolitik risk primini yükseltip yükseltmeyeceği ve Brent petrolün nasıl bir seyir izleyeceği enerji piyasalarının temel gündem maddeleri arasında bulunuyor.

Özellikle gerilimin petrol üretim ve ihracat altyapısına yayılıp yayılmayacağı, fiyatlamaların yönü açısından önem taşıyor.

Hürmüz Boğazı’nda Gemi Trafiği Geriledi

Enerji piyasalarının takip ettiği bir diğer gelişme Hürmüz Boğazı’ndaki gemi hareketliliği oldu.

Kpler verilerine göre boğazdan geçen emtia gemilerinin sayısı perşembe günü 4’e kadar düştü.

Son 10 günlük ortalamanın ise yaklaşık 15 gemi olduğu belirtildi.

Bölgedeki güvenlik risklerinin yükselmesiyle gemilerin rotalarını değiştirmesi, tanker taşımacılığında yeni maliyetleri beraberinde getirebilir.

Navlun ve Savaş Riski Sigortaları da Kritik

Petrolün varil fiyatı kadar tankerlerin taşıma ve sigorta maliyetleri de enerji fiyatları açısından önem taşıyor.

Bölgedeki askerî risklerin artması hâlinde tanker navlunlarının yükselmesi ve gemiler için uygulanan savaş riski sigorta primlerinin artması ihtimaller arasında gösteriliyor.

Bu maliyetlerin yükselmesi, petrolün taşınma maliyetini artırarak enerji piyasalarında ilave baskı yaratabilir.

Türkiye’de Akaryakıt Fiyatları Nasıl Etkilenebilir?

Türkiye açısından gelişmelerin odağında petrol fiyatlarının yanı sıra döviz, navlun ve sigorta maliyetlerinin seyri bulunuyor.

Petrol fiyatlarında kalıcı bir yükseliş yaşanması durumunda başta akaryakıt olmak üzere ulaştırma, havacılık, lojistik ve petrokimya sektörlerinde maliyet baskısı oluşabilir.

Ancak tankerlerin vurulmasının ardından Türkiye’de benzin veya motorine kesin olarak zam geleceğine ilişkin mevcut bilgilerde açıklanmış bir karar bulunmuyor.

Benzin ve Motorine Zam Gelecek mi?

Yeni haftanın ilk petrol fiyatlamaları Türkiye’deki akaryakıt piyasası açısından da yakından takip edilecek.

Petrolün uluslararası fiyatındaki hareket tek başına pompa fiyatını belirlemiyor. Bu nedenle mevcut gelişmeden hareketle benzin veya motorin için kesin bir zam oranı ya da tarihi vermek mümkün değil.

Asya piyasalarının açılmasının ardından Brent petrolün vereceği ilk tepki, Hürmüz’deki gemi trafiğinin seyri ve bölgesel gerilimin nasıl gelişeceği enerji piyasalarının yönü açısından öne çıkacak.