Luka Modric ve Anthony Gordon gibi yıldız futbolcuların maçlardan önce burunlarına yaklaştırdıkları küçük tüplerin içeriği dikkat çekti. İngilizcede smelling salts olarak bilinen amonyak tuzları, keskin kokularıyla kısa süreli uyanıklık hissi oluşturmak amacıyla kullanılıyor. Ancak bu maddelerin futbolcuların performansını artırdığına ilişkin bilimsel bulgular sınırlı.

Avrupa futbolunda bazı oyuncuların karşılaşma öncesinde küçük şişe veya kapsülleri kokladıkları görüntüler dikkat çekiyor. Futbolcuların bu işlem sırasında yüzlerini ekşitmesi, kullanılan ürünlerin içeriğine ilişkin soruları da beraberinde getiriyor. Luka Modric ve Anthony Gordon gibi isimlerin görüntülerinde yer alan bu ürünler, amonyak tuzları olarak biliniyor. Geçmişte bayılan kişileri ayıltmak amacıyla kullanılan maddeler, günümüzde bazı sporcular tarafından müsabaka öncesinde tercih ediliyor.

Futbolcuların maç öncesi kokladığı küçük tüpler nedir?

Futbolcuların maçlardan önce kokladıkları küçük tüplerde genellikle amonyak tuzları bulunuyor. İngilizcede smelling salts adıyla bilinen bu ürünler, açıldıklarında keskin kokulu amonyak buharı açığa çıkarıyor.

Buharın burun yoluyla solunması, üst solunum yollarında ani bir tahrişe neden oluyor. Bu durum, kişinin istemsiz biçimde daha güçlü nefes almasına ve kısa süreli bir uyarılma tepkisi göstermesine yol açabiliyor.

Oyuncuların tüpü kokladıktan sonra yüzlerini ekşitmesinin nedeni de amonyağın tahriş edici etkisi. Ürünler, hoş bir koku vermek yerine vücudun keskin kimyasal uyarana verdiği tepkiden yararlanıyor.

Luka Modric ve Anthony Gordon neden amonyak tuzu kullanıyor?

Luka Modric ve Anthony Gordon gibi futbolcuların maç öncesinde bu ürünlerle görüntülenmesi, amonyak tuzlarının spor dünyasındaki kullanımını gündeme taşıdı.

Bazı sporcular, amonyak tuzlarını kokladıktan sonra kendilerini daha uyanık ve müsabakaya hazır hissettiklerini düşünüyor. Özellikle yoğun konsantrasyon gerektiren karşılaşmalar öncesinde kısa süreli uyarıcı etkiden yararlanmak amacıyla bu ürünler tercih edilebiliyor.

Bununla birlikte amonyak tuzlarının kullanılması, oyuncuların fiziksel kapasitesinin veya teknik performansının doğrudan arttığı anlamına gelmiyor.

Amonyak tuzları futbol performansını artırıyor mu?

Amonyak tuzlarının sporcular üzerindeki etkileri bilimsel araştırmalarda da ele alınıyor. Bu maddelerin kısa süreli uyanıklık hissi oluşturabildiği bilinse de sportif performansa sağladığı katkı konusunda güçlü ve tutarlı kanıtlar bulunmuyor.

Özellikle reaksiyon süresini belirgin biçimde kısalttığı, konsantrasyonu uzun süre artırdığı veya futbolcuların maç performansını doğrudan iyileştirdiği kesin olarak gösterilmiş değil.

Sporcuların ürünü kullandıktan sonra kendilerini daha hazır hissetmesi ile ölçülebilir performans artışı aynı anlama gelmiyor. Bu nedenle amonyak tuzlarının maç öncesi kullanımı, kanıtlanmış bir performans geliştirme yöntemi olarak değerlendirilmiyor.

Amonyak tuzları geçmişte bayılan kişileri ayıltmak için kullanılıyordu

Amonyak tuzlarının kullanım geçmişi modern spor organizasyonlarından çok daha eskiye dayanıyor. Bu maddeler, geçmiş dönemlerde baygınlık geçiren kişilerin kendilerine gelmelerini sağlamak amacıyla kullanılıyordu.

Keskin amonyak buharı, burun ve solunum yollarında ani bir tepki oluşturabiliyor. Ancak bu etki, bilinç kaybının nedenini ortadan kaldırmıyor veya altta yatan sağlık sorununu tedavi etmiyor.

Özellikle kafa travması geçiren ya da bilincini kaybeden sporcularda amonyak tuzları, tıbbi değerlendirmenin yerine kullanılabilecek bir yöntem olarak kabul edilmiyor.

Amonyak tuzlarının zararları ve yan etkileri

Amonyak tuzlarının keskin buharı, gözlerde, burunda ve üst solunum yollarında tahrişe yol açabiliyor. Bu nedenle sporcular tarafından kullanılması, ürünlerin herkes için güvenli olduğu anlamına gelmiyor.

Solunum yolları hassas olan kişilerde tahriş edici etki daha belirgin hissedilebiliyor. Ayrıca kafa travması şüphesi bulunan sporcularda ani refleks hareketleri oluşturması da ayrı bir risk taşıyor.

Futbol sahalarında görülen küçük tüplerin kısa süreli uyarıcı etkisi dikkat çekse de amonyak tuzlarının sportif başarıyı artırdığına ilişkin bilimsel kanıtlar sınırlı kalıyor.