ABD Başkanı Donald Trump, İran ile bu hafta yeni görüşmeler yapılmasını beklediğini açıklarken Tahran’ın sunduğu anlaşmanın kendi istediği koşulları karşılamadığını söyledi. İran’a yönelik saldırıların yeniden başlayıp başlamayacağı sorusuna “Bunu her zaman düşünüyorum” yanıtını veren Trump’a, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’den “Diplomasiye hazırız, aynı zamanda savaşa da hazırız” karşılığı geldi. Hürmüz Boğazı konusunda anlaşma beklentisinin zayıflamasıyla Brent petrol 107 doların üzerine çıkarken Avrupa doğal gaz fiyatlarında da yükseliş görüldü.

Trump’tan İran İçin Yeni Görüşme Mesajı

ABD Başkanı Donald Trump, Washington ile Tahran arasındaki temasların sürdüğünü ve bu hafta İran ile yeni görüşmeler gerçekleştirilmesini beklediğini açıkladı.

Trump, pazar günü ABD merkezli Axios’a telefonla yaptığı açıklamada, İran’ın anlaşma yapmak istediğini ancak gündemdeki önerinin Washington’ın istediği koşulları karşılamadığını savundu.

Trump şunları söyledi:

“Bu hafta İran'la daha fazla görüşme gerçekleştirilmesini bekliyorum. Bir anlaşma yapmak istiyorlar, ancak bu benim yapmak istediğim anlaşma değil. Bu, belki bir yıl önce kabul edebileceğimiz bir anlaşma. Ellerindeki kozu fazla zorladılar”

“Bunu Her Zaman Düşünüyorum”

Trump’a görüşme süreci devam ederken İran’a yönelik saldırılara yeniden başlamayı düşünüp düşünmediği de soruldu.

ABD Başkanı bu soruya:

“Bunu her zaman düşünüyorum”

yanıtını verdi.

Trump’ın açıklaması, tarafların diplomatik temaslarının tamamen kesilmediğini gösterirken, askerî seçeneğin de ABD Başkanı’nın söyleminde gündemde kalmaya devam ettiğini ortaya koydu.

İran’ın 7 Günlük Önerisi Kabul Edilmedi

ABD ile İran arasındaki görüşmelerde dikkat çeken başlıklardan biri Tahran tarafından arabulucular üzerinden iletilen 7 günlük yol haritası oldu.

Trump, cumartesi günü söz konusu öneriyi “kabul edilemez” olarak nitelendirerek reddetti.

İran’ın önerisine göre Hürmüz Boğazı yeniden açılacak ve Tahran nükleer müzakerelere dönecekti. İran ise bunun karşılığında ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını kaldırmasını, İran’ın petrol ihracatına yönelik yaptırımları gevşetmesini ve bölgesel ateşkesin yeniden sağlanmasını talep ediyordu.

Görüşmeler New York’ta Dolaylı Yürütüldü

Taraflar arasındaki temaslar Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında New York’ta dolaylı şekilde gerçekleştirildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Tahran’ın taleplerini Katarlı arabulucular üzerinden ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner’e iletti.

Müzakerelerde tarafların öncelikleri ise farklılık gösteriyor. Tahran’ın Hürmüz Boğazı ve abluka konularını öne çıkardığı, Washington’ın ise İran’ın nükleer programıyla ilgili tavizler beklediği belirtiliyor.

İran’dan Trump’a Yanıt

Trump’ın açıklamalarının ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de Washington-Tahran hattındaki temaslara ilişkin konuştu.

Arakçi, ABD Başkanı’nın ilk açıklamasını duyduklarını ancak arabulucular üzerinden kendilerine henüz resmî bir yanıt ulaşmadığını belirtti:

“ABD Başkanı'nın ilk tepkisini duyduk, ancak arabulucular tarafından bize henüz bir şey iletilmedi”

Arakçi, İran’ın bundan sonraki adımının Washington’ın nihai tutumu görüldükten sonra belirleneceğini ifade etti.

“Diplomasiye Hazırız, Aynı Zamanda Savaşa da Hazırız”

NBC’ye konuşan Abbas Arakçi, İran’ın hem müzakere hem de olası askerî gelişmeler konusunda hazırlıklı olduğunu savundu.

Arakçi şu ifadeleri kullandı:

“Diplomasiye hazırız, aynı zamanda savaşa da hazırız”

Tarafların karşılıklı açıklamaları, diplomatik temasların sürdüğü ancak görüş ayrılıklarının henüz giderilemediği bir tablo ortaya koyuyor.

ABD’den İran Yaptırımları Açıklaması

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de İran’a yönelik yaptırımlar hakkında açıklamalarda bulundu.

Bessent, Washington’ın yaptırım politikasının etkili olduğunu savunarak Türkiye ve Umman’ın İranlı Mahan Air şirketinin uçuşlarını durdurduğunu, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki büyük bankaların da İran ile işlemlerini kestiğini ileri sürdü.

Bu açıklamalar Bessent’in beyanları niteliğinde. Söz konusu uygulamaların kapsamına ilişkin ilgili ülkelerin ve kuruluşların ayrı açıklamaları önem taşıyor.

Brent Petrol 107 Doları Aştı

ABD ile İran arasındaki anlaşma beklentisinin zayıflaması ve Hürmüz Boğazı çevresindeki belirsizliğin devam etmesi enerji piyasalarına da yansıdı.

Uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı TSİ 07.06 itibarıyla yüzde 2,61 yükselerek 107,04 dolara çıktı.

ABD tipi hafif ham petrol WTI ise yüzde 1,96 artışla 94,22 dolar seviyesine ulaştı.

Fiyat hareketlerinde İran ile ABD arasındaki görüşmelerin seyri ve Hürmüz Boğazı üzerinden petrol taşımacılığına ilişkin beklentiler yakından takip ediliyor.

Piyasalarda Jeopolitik Risk Primi

Emirates NBD Kıdemli Ekonomisti Daniel Richards, petrol piyasasındaki son hareketi değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

“Brent, cuma günkü kısa süreli rahatlama rallisinin sönmesinin ardından varil başına 106 doların üzerine döndü”

Richards, Trump’ın İran’ın planını reddetmesinin görüşmelerdeki belirsizliği artırarak ham petrol fiyatlarında jeopolitik risk primini yeniden güçlendirdiği değerlendirmesinde bulundu.

Capital.com Kıdemli Piyasa Analisti Kyle Rodda ise piyasaların uzun sürebilecek bir çıkmaz ihtimalini fiyatladığını belirtti:

“Piyasalar, savaşın başındakine kıyasla daha az şiddetli bir arz şokunu fiyatlıyor”

Rodda, bu değerlendirmesini İran’ın boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürmekte zorlandığı ve Körfez’den belirli miktarda petrol çıkışının devam ettiği görüşüne dayandırdı.

Trump’tan Hürmüz Boğazı Açıklaması

Donald Trump, ABD ordusunun Hürmüz Boğazı üzerinden petrol taşınmasına yardımcı olduğunu da öne sürdü.

Trump’ın açıklamasına göre hafta sonu boğaz üzerinden 20 milyon varilden fazla petrol ihraç edildi.

Bu rakam ABD Başkanı’nın açıklamasına dayanırken, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların seyri enerji piyasalarının yakından izlediği başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.

Avrupa’da Doğal Gaz Fiyatları da Yükseldi

İran geriliminin etkileri petrol piyasasıyla sınırlı kalmadı. Avrupa’nın gösterge doğal gaz fiyatı olan Hollanda TTF, yaklaşık yüzde 2 yükselişle megavatsaat başına 73 avronun üzerine çıktı.

Hürmüz Boğazı’nın aşamalı şekilde yeniden açılabileceği beklentileriyle fiyatlar geçen hafta 72 avronun altına gerilemişti. Anlaşma beklentisinin zayıflamasıyla piyasalarda yeniden yukarı yönlü hareket görüldü.

Hürmüz Boğazı, normal koşullarda küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik güzergâhlardan biri olarak öne çıkıyor. Boğazdaki aksaklıklar özellikle Katar ve diğer Körfez üreticilerinin LNG sevkiyatlarına ilişkin endişeleri artırıyor.

Goldman Sachs’tan 100 Avro Senaryosu

Goldman Sachs, Körfez bölgesinden LNG ihracatının yeterince artmaması durumunda Avrupa doğal gaz piyasasında fiyatların kış döneminde daha da yükselebileceği değerlendirmesinde bulundu.

Bankanın değerlendirmesine göre fiyatların kış aylarının zirvesinde megavatsaat başına 100 avronun üzerine çıkması ihtimali bulunuyor. Bu rakam kesinleşmiş bir fiyat beklentisi değil, belirli arz koşullarına bağlı bir piyasa senaryosu niteliğinde.

Avrupa Birliği’nin doğal gaz depolarındaki doluluk oranının ise yaklaşık yüzde 70 seviyesinde olduğu belirtiliyor. Bu oran, verilen verilere göre yüzde 85 seviyesindeki beş yıllık sezon ortalamasının altında bulunuyor.

Gözler ABD-İran Görüşmelerinde

Washington ile Tahran arasında bu hafta gerçekleşmesi beklenen temaslarda nükleer program, Hürmüz Boğazı, deniz ablukası, petrol yaptırımları ve bölgesel ateşkes başlıkları öne çıkıyor.

Trump, İran’ın mevcut teklifini kabul etmediğini söylerken yeni görüşmeler beklediğini belirtiyor. Arakçi ise Tahran’ın Washington’ın nihai yanıtını beklediğini ve diplomasi seçeneğinin hâlâ masada olduğunu ifade ediyor.

Taraflar arasındaki görüş ayrılıklarının devam etmesi nedeniyle petrol ve doğal gaz piyasalarında Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji sevkiyatının geleceğine ilişkin belirsizlik de sürüyor.