Libya, güvenlikten enerjiye, ekonomiden devlet kurumlarına kadar uzanan peş peşe gelişmelerle yeniden hareketli bir döneme girdi. Bingazi’de Libya Genel Komutanlığına bağlı Askerî İstihbarat Dairesi Müdürü Tümgeneral Fevzi el-Mansuri, aracına yerleştirilen patlayıcının infilak etmesi sonucu hayatını kaybetti. Ülkenin batısındaki Zaviye’de ise çatışmaların ardından petrol ve altyapı tesisleri İHA saldırılarının hedefi oldu. Aynı saatlerde Libya Merkez Bankası Başkanı Naci İsa’nın istifasını sunması, ülkedeki siyasi ve ekonomik belirsizliği daha da artırdı.

Libya’da Aynı Gün Üç Kritik Gelişme

Uzun süredir siyasi bölünmeler, silahlı gruplar arasındaki gerilimler ve ekonomik sorunlarla mücadele eden Libya, peş peşe gelen üç önemli gelişmeyle yeniden uluslararası gündemin merkezine yerleşti.

Ülkenin doğusundaki Bingazi’de üst düzey bir askerî yetkili bombalı saldırıda yaşamını yitirirken batıdaki Zaviye’de yaşanan çatışmalar ve petrol tesislerine yönelik İHA saldırıları endişeleri artırdı.

Günün üçüncü kritik gelişmesi ise ekonomi yönetiminden geldi. Libya Merkez Bankası Başkanı Naci İsa’nın istifasını sunması, güvenlik alanındaki hareketliliğe ekonomik belirsizliğin de eklenmesine neden oldu.

Bingazi’de Tümgeneral Fevzi el-Mansuri’ye Bombalı Suikast

Güvenlik alanındaki en dikkat çekici gelişme Bingazi’nin el-Havari bölgesinde yaşandı.

Libya Genel Komutanlığına bağlı Askerî İstihbarat Dairesi Müdürü Tümgeneral Fevzi el-Mansuri’nin aracına el yapımı patlayıcı yerleştirildiği bildirildi.

Mansuri’nin evinin önünde bulunduğu sırada patlayıcının infilak etmesi sonucu üst düzey komutan hayatını kaybetti.

Saldırının sorumluluğunu henüz herhangi bir örgüt veya grup üstlenmedi.

Genel Komutanlıktan İlk Açıklama Geldi

Fevzi el-Mansuri’nin ölümünün ardından Libya Genel Komutanlığı tarafından taziye mesajı yayımlandı.

Manevi Rehberlik Dairesi ise saldırıyı “terörist unsurların umutsuz bir girişimi” olarak nitelendirdi.

Saldırının kim veya kimler tarafından gerçekleştirildiğinin ortaya çıkarılması için çalışmaların sürmesi beklenirken, üst düzey bir istihbarat yetkilisinin doğrudan hedef alınması ülkedeki güvenlik dengelerini yeniden gündeme taşıdı.

Ancak Libya’daki hareketlilik yalnızca Bingazi ile sınırlı kalmadı.

Zaviye’de Silahlı Gruplar Arasında Çatışma

Ülkenin batısında bulunan Zaviye kentinde de ciddi güvenlik olayları yaşandı.

Aktarılan bilgilere göre Güvenlik Tehditleriyle Mücadele Birimi ile 103. Piyade Tugayı arasında silahlı çatışmalar çıktı.

Çatışmalarda ölü ve yaralıların bulunduğu belirtilirken bölgedeki sahil yolunun ulaşıma kapandığı bildirildi.

Yaşanan güvenlik sorunları sırasında bir cezaevindeki bazı mahkûmların firar ettiği de aktarıldı.

Çatışmaların ardından bu kez kritik enerji ve altyapı noktaları hedef haline geldi.

Petrol Tesislerine İHA Saldırısı

Zaviye’deki gerilimin ardından bölgede bulunan petrol ve hizmet tesislerine insansız hava araçlarıyla saldırılar gerçekleştirildiği bildirildi.

Saldırılarda Brega Petrol Pazarlama Şirketine ait önemli bir yakıt deposu hedef alındı.

Verilen bilgilere göre içerisinde yaklaşık 4,5 milyon litre benzin bulunan yakıt deposu vuruldu ve ciddi hasar meydana geldi.

Enerji altyapısına yönelik saldırının boyutu bununla da sınırlı kalmadı.

Zaviye Rafinerisindeki Nafta Tankı Hasar Gördü

İHA saldırılarının bir başka hedefi Zaviye Rafinerisi oldu.

Rafineride bulunan nafta tankında saldırının ardından delikler oluştuğu ve ciddi sızıntı meydana geldiği bildirildi.

Bölgede bulunan bir su arıtma tesisinin de hasar gördüğü belirtildi.

Böylece saldırılar yalnızca petrol ürünlerinin depolandığı tesisleri değil, bölgedeki temel hizmet altyapısını da etkiledi.

Petrol Kurumundan En Yüksek Düzeyde Acil Durum

Enerji tesislerinde meydana gelen hasarın ardından Libya Ulusal Petrol Kurumu harekete geçti.

Kurumun bölgede “en yüksek düzeyde acil durum” ilan ettiği bildirildi.

Libya ekonomisinin büyük ölçüde petrol gelirlerine bağımlı olması nedeniyle enerji altyapısındaki güvenlik sorunu yalnızca yerel bir çatışma başlığı olarak görülmüyor.

Petrol üretimi, depolama ve ihracat süreçlerinde meydana gelebilecek uzun süreli aksaklıkların ülkenin kamu gelirleri ve döviz akışı üzerinde doğrudan etkileri bulunuyor.

Bu nedenle Zaviye’deki saldırıların ardından tesislerin durumuna ilişkin gelişmeler yakından takip ediliyor.

Dibeybe’den Acil Güvenlik Zirvesi

Yaşananların ardından Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe üst düzey askerî ve güvenlik yetkilileriyle acil toplantı gerçekleştirdi.

Toplantıda ülkedeki güvenlik gelişmelerinin değerlendirildiği ve olası yeni tehditlere karşı hazırlık seviyesinin yükseltilmesinin istendiği aktarıldı.

Dibeybe’nin güvenlik güçlerine tehditlere karşı kararlı şekilde müdahale edilmesi yönünde talimat verdiği belirtildi.

Bingazi’deki suikast ve Zaviye’deki çatışmaların ardından gerçekleştirilen toplantı, ülkedeki güvenlik hareketliliğinin ulaştığı boyutu ortaya koydu.

Merkez Bankasında Beklenmedik İstifa

Libya’da aynı gün yaşanan bir diğer kritik gelişmenin adresi ise Merkez Bankası oldu.

Libya Merkez Bankası Başkanı Naci İsa’nın istifasını sunduğu bildirildi.

İsa’nın istifa mektubunu Temsilciler Meclisi ile Devlet Yüksek Konseyine gönderdiği belirtildi.

Merkez Bankası Başkanı’nın kararının arkasındaki ayrıntılı gerekçeler ise açıklanmadı.

İsa’nın gerekçelerini konunun “hassasiyeti” nedeniyle kamuoyuyla paylaşmadığı aktarıldı.

İstifanın Zamanlaması Dikkat Çekti

Naci İsa’nın kararı, Libya ekonomisinin hassas bir dönemden geçtiği sırada geldi.

Ülkede döviz piyasasındaki baskının arttığı ve ABD dolarının karaborsa kurunun 9 Libya dinarının üzerine çıktığı belirtiliyor.

Aynı zamanda nakit para sıkıntısının da ekonomik hayat üzerinde baskı oluşturduğu ifade ediliyor.

Bu nedenle ülkenin para politikasının merkezindeki ismin görevden ayrılmak istemesi, Libya ekonomisinin geleceğine ilişkin yeni soru işaretlerini beraberinde getirdi.

Naci İsa’dan Göreve Devam Etmesi İstendi

Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Muhammed Tekale’nin, mali ve parasal istikrarın korunması amacıyla Naci İsa’dan geçici süreyle görevini sürdürmesini istediği bildirildi.

Bu talebin ardından gözler İsa’nın nihai kararına ve Libya’daki siyasi kurumların Merkez Bankasının yönetimi konusunda atacağı adımlara çevrildi.

Naci İsa’nın 2024 yılında ülkenin doğusu ile batısı arasındaki görüşmeler sonucunda ortaya çıkan uzlaşmayla göreve gelmiş olması, istifa kararının siyasi önemini de artırıyor.

Merkez Bankası Neden Kritik Öneme Sahip?

Libya’da Merkez Bankası yalnızca para politikasını yöneten bir kurum değil, ülkenin petrol gelirlerinin yönetilmesinde de kritik konuma sahip.

Bu nedenle bankanın yönetimi konusunda doğu ve batıdaki siyasi aktörler arasında geçmişte yaşanan anlaşmazlıklar enerji sektörüne kadar yansımıştı.

Merkez Bankası üzerinden ortaya çıkan önceki krizlerde bazı petrol sahalarının kapanması ve ihracatın olumsuz etkilenmesi, yeni istifa kararının ardından benzer riskleri yeniden gündeme taşıdı.

Petrol Gelirleri Üzerindeki Mücadele Yeniden Gündemde

Naci İsa’nın görevde kalmaması ve yerine getirilecek isim konusunda siyasi aktörlerin uzlaşamaması halinde Merkez Bankası üzerindeki güç mücadelesinin yeniden sertleşebileceği değerlendiriliyor.

Böyle bir senaryo, güvenlik sorunlarının enerji altyapısını tehdit ettiği bir dönemde Libya ekonomisi üzerindeki baskıyı daha da artırabilir.

Bir tarafta Zaviye’deki petrol tesislerinin saldırıya uğraması, diğer tarafta ülkenin petrol gelirlerinin yönetiminde kritik görev üstlenen Merkez Bankasında ortaya çıkan yönetim belirsizliği bulunuyor.

Libya’da Gözler Üç Ayrı Cepheye Çevrildi

Peş peşe yaşanan gelişmelerin ardından Libya’da önümüzdeki sürecin üç temel başlık üzerinden takip edilmesi bekleniyor.

Fevzi el-Mansuri’ye yönelik bombalı saldırının arkasındaki isimlerin belirlenmesi, Zaviye’deki çatışmalar ile İHA saldırılarının kontrol altına alınması ve Naci İsa’nın istifasının ardından Merkez Bankasının geleceğinin netleştirilmesi ülkedeki gündemin merkezine yerleşti.

Libya’nın enerji gelirlerine bağımlı ekonomik yapısı düşünüldüğünde güvenlik, petrol ve finans alanlarında aynı dönemde ortaya çıkan sorunlar birbirinden bağımsız gelişmeler olmaktan çıkıyor.