Türkiye 54 kübitlik sistem için anlaşma yaptı, İsrail'in 20 kübitlik bilgisayarıyla karşılaştırıldı

Türkiye 54 kübitlik sistem için anlaşma yaptı, İsrail'in 20 kübitlik bilgisayarıyla karşılaştırıldı

Türkiye'nin 2027 yılında TÜBİTAK bünyesinde devreye almayı planladığı 54 kübitlik kuantum bilgisayarı, yabancı basında İsrail ile teknoloji rekabeti açısından değerlendirildi.

Türkiye'nin 2027 yılında TÜBİTAK bünyesinde devreye almayı planladığı 54 kübitlik kuantum bilgisayarı, yabancı basında İsrail ile teknoloji rekabeti açısından değerlendirildi. Bir jeopolitik yorumcu, kuantum teknolojilerinin gelecekte bölgesel istihbarat dengelerini etkileyebileceğini öne sürdü. Ancak mevcut sistemin gelişmiş şifreleme yöntemlerini kırabilecek kapasitede olmadığı vurgulandı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın duyurduğu kuantum bilgisayarı projesi, Türkiye'nin ileri hesaplama teknolojilerine yönelik yatırımları arasında yer aldı. Finlandiya merkezli IQM Quantum Computers tarafından geliştirilen sistemin 2027 yılında faaliyete geçmesi planlanıyor.

TÜBİTAK bünyesine 54 kübitlik kuantum bilgisayarı kurulacak

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Ulusal Teknoloji Hamlesi kapsamında TÜBİTAK bünyesinde kuantum bilgisayarı kurulmasına yönelik anlaşmanın imzalandığını açıkladı.

Proje kapsamında 54 kübit kapasiteli IQM Radiance R3 modeli kullanılacak. Sistemin 2027 yılı içerisinde hizmete alınması hedefleniyor.

Kacır, yatırımın Türkiye'yi kuantum hesaplama alanında dünyanın ilk 15 ülkesi arasına taşımayı amaçladığını belirtti. Bu ifade, mevcut bir uluslararası sıralamadan ziyade projenin hedefini yansıtıyor.

Yapay zekâ ve siber güvenlik araştırmalarında kullanılacak

TÜBİTAK bünyesinde kurulacak bilgisayarla yapay zekâ, siber güvenlik, ileri malzemeler ve karmaşık hesaplama problemlerine yönelik çalışmalar yürütülmesi planlanıyor.

Bakan Kacır, sistemin ulusal araştırma altyapısında bulunmasının veriler, araştırma süreçleri ve yerli projelerde geliştirilecek fikri mülkiyet üzerinde kontrol sağlayacağını ifade etti.

Bilgisayarın donanımı Finlandiya merkezli IQM Quantum Computers şirketinin teknolojisine dayanacak.

"İstihbarat dengesi değişebilir" iddiası

Jeopolitik yorumcu Peter Germanus, Türkiye'nin kuantum bilgisayarı yatırımını İsrail ile bölgesel rekabet çerçevesinde değerlendirdi.

Germanus, Türkiye'nin gelecekte şifreleme sistemlerini çözebilecek kuantum hesaplama kabiliyetine İsrail'den önce ulaşması halinde bunun bölgedeki istihbarat ve güç dengelerini etkileyebileceğini öne sürdü.

Bu değerlendirme, mevcut 54 kübitlik bilgisayarın böyle bir kabiliyete sahip olduğu anlamına gelmiyor.

54 kübitlik sistem gelişmiş şifrelemeyi kıramıyor

Kuantum bilgisayarların performansı yalnızca kübit sayısına bağlı değil. Hesaplamaların doğruluk oranı, hata düzeltme teknolojisi ve sistemin kararlılığı da belirleyici unsurlar arasında bulunuyor.

ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsünün (NIST) değerlendirmelerine göre günümüzde kullanılan gelişmiş şifreleme sistemlerini pratik olarak kırabilmek için mevcut kuantum bilgisayarlardan çok daha güçlü ve kararlı sistemlere ihtiyaç duyuluyor.

Bu nedenle Türkiye'nin kurmayı planladığı 54 kübitlik bilgisayarın öncelikli kullanım alanları arasında araştırma, algoritma geliştirme ve uzman yetiştirme bulunuyor.

İsrail 20 kübitlik kuantum bilgisayarını 2024'te tanıttı

İsrail, Aralık 2024'te İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii, İsrail İnovasyon Otoritesi ve Kudüs İbrani Üniversitesi iş birliğiyle geliştirilen 20 kübitlik kuantum bilgisayarını tanıttı.

Temmuz 2026'da ise kuantum hesaplama araştırmaları için 100 milyon şekel bütçeli yeni bir program duyuruldu. Programın en az üç farklı kuantum işleme teknolojisini kapsaması öngörüldü.

İsrail İnovasyon Otoritesinin Ekim 2026'da yayımladığı raporda, ülkedeki kuantum şirketlerinin 2025 yılında yaklaşık 500 milyon dolar özel yatırım aldığı belirtildi.

Türkiye'nin planlanan 54 kübitlik sistemiyle İsrail'in 2024'te tanıttığı 20 kübitlik bilgisayar arasındaki sayı farkı, iki ülkenin toplam kuantum hesaplama kapasitesini tek başına karşılaştırmak için yeterli görülmüyor.

Kuantum sonrası şifreleme çalışmaları sürüyor

Kuantum teknolojilerinin gelecekte mevcut şifreleme yöntemleri üzerindeki olası etkileri nedeniyle yeni güvenlik standartları da geliştiriliyor.

NIST, Ağustos 2024'te kuantum bilgisayarların oluşturabileceği gelecekteki tehditlere karşı ilk üç kuantum sonrası şifreleme standardını yayımladı.

Enstitü, Ekim 2026'da ise mevcut şifreleme altyapılarının kuantum saldırılarına daha dayanıklı sistemlere geçirilmesine yönelik yeni bir yol haritası açıkladı.