Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın sık sık “varoluşsal bir tehdit” olarak nitelendirdiği nüfus artış hızındaki düşüş, yeni verilerle bir kez daha gündeme geldi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı 2025 Doğum İstatistikleri, doğurganlık oranındaki gerilemenin devam ettiğini gösterdi.

TÜİK verilerine göre 2025 yılında Türkiye genelinde 895 bin 374 bebek dünyaya geldi. Doğan bebeklerin yüzde 51,4’ü erkek, yüzde 48,6’sı kız olarak kayıtlara geçti.

Doğurganlık Oranı 2,10’un Altında

Bir kadının doğurganlık dönemi boyunca dünyaya getirebileceği ortalama çocuk sayısını ifade eden toplam doğurganlık hızı, 2025’te 1,42 olarak hesaplandı.

Türkiye’de bu oran 2001 yılında 2,38 seviyesindeydi. 2014’ten itibaren ise kesintisiz bir düşüş sürecine girildi. Son 9 yıldır doğurganlık oranı, nüfusun kendini yenileme seviyesi olarak kabul edilen 2,10’un altında kalmayı sürdürüyor.

Veriler, demografik yapıdaki değişimin kalıcı bir eğilime dönüştüğüne işaret ediyor.

En Yüksek Doğurganlık Şanlıurfa’da

2025 yılında toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu il 3,15 çocuk ile Şanlıurfa oldu. Şanlıurfa’yı 2,53 çocuk ile Şırnak ve 2,23 çocuk ile Mardin izledi.

En düşük doğurganlık oranı ise 1,09 çocuk ile Bartın’da kaydedildi. Bartın’ın ardından İzmir (1,10), Eskişehir (1,11), Ankara (1,11) ve Zonguldak (1,11) sıralandı.

Dikkat çeken bir diğer veri ise il bazındaki genel tablo oldu. 2025 yılında Türkiye’deki 76 ilde doğurganlık hızı 2,10’un altında gerçekleşti. 2017’de yalnızca 4 ilde 1,50’nin altında olan oran, 2025’te 59 ile yükseldi.

Ayrıca 2017’de doğurganlık oranı 3 çocuk ve üzerinde olan il sayısı 10 iken, 2025’te bu seviyede yalnızca Şanlıurfa kaldı.

Türkiye AB Ortalamasının Üzerinde

Avrupa Birliği ülkeleriyle yapılan karşılaştırmada Türkiye’nin doğurganlık hızının AB ortalamasının üzerinde olduğu görüldü.

AB ülkeleri arasında en yüksek doğurganlık oranı 1,72 çocuk ile Bulgaristan’da, en düşük oran ise 1,01 çocuk ile Malta’da kaydedildi. Türkiye ise 1,42 oranıyla AB ülkeleri arasında 11’inci sırada yer aldı.

Bu tablo, Türkiye’nin Avrupa ortalamasının üzerinde olmasına rağmen uzun vadeli düşüş eğiliminin sürdüğünü ortaya koydu.

Eğitim Seviyesi ve Doğurganlık İlişkisi

TÜİK verileri, annenin eğitim düzeyi arttıkça doğurganlık oranının azaldığını gösterdi.

İlkokul mezunu annelerde toplam doğurganlık hızı 2,51 çocuk olarak ölçülürken, yükseköğretim mezunu annelerde bu oran 1,24 çocuk olarak belirlendi.

Eğitim düzeyine bağlı farklılık, demografik yapının sosyoekonomik boyutunu da gözler önüne serdi.

Kırsalda Daha Yüksek

Kent-kır sınıflamasına göre yapılan değerlendirmede doğurganlık oranının kırsal alanlarda daha yüksek olduğu görüldü.

2025’te kırsal bölgelerde doğurganlık hızı 1,75 çocuk olarak hesaplandı. Orta yoğun kentlerde bu oran 1,53, yoğun kentlerde ise 1,33 olarak kaydedildi.