Hususi damgalı pasaport olarak bilinen yeşil pasaportun kapsamının genişletilmesi amacıyla TBMM’ye iki ayrı kanun teklifi sunuldu. Tekliflerden biri 5 yıllık fiili uçuş hizmeti bulunan pilotları, diğeri ise TMMOB üyesi ve mesleğinde en az 10 yıl kıdeme sahip mühendis ve mimarları kapsıyor. Düzenlemeler henüz yürürlüğe girmedi; teklifler Meclis İçişleri Komisyonu’na sevk edildi.

Yeşil pasaport için iki teklif Meclis’e sunuldu

Vizesiz seyahat imkanları nedeniyle yoğun ilgi gören hususi damgalı pasaportun kapsamına yeni meslek gruplarının eklenmesi gündemde.

YENİ Parti Bursa Milletvekili Hasan Öztürk ile YENİ Parti Sivas Milletvekili Ulaş Karasu tarafından hazırlanan iki ayrı kanun teklifi TBMM Başkanlığına sunuldu.

Teklifler, değerlendirilmek üzere Meclis İçişleri Komisyonu’na sevk edildi.

Düzenlemelerin yasalaşması halinde belirli kıdem şartlarını sağlayan pilotlar ile mühendis ve mimarlara yeşil pasaport hakkı verilmesi öngörülüyor.

Ancak tekliflerin henüz yasalaşmadığı ve söz konusu meslek grupları için yeşil pasaport hakkının şu aşamada yürürlüğe girmediği önem taşıyor.

Pilotlar için 5 yıllık uçuş şartı

Meclis’e sunulan ilk kanun teklifi havayolu pilotlarını kapsıyor.

Düzenlemeye göre havayolu pilot lisansını aldığı tarihten itibaren fiilen 5 yıl uçuş hizmetinde bulunan pilotların hususi damgalı pasaport hakkından yararlanması öneriliyor.

Teklifin gerekçesinde pilotların görevleri dışında yurt dışına gerçekleştirmeleri gereken seyahatlerde karşılaştıkları vize sorunlarına dikkat çekildi.

Gerekçede pilotların yurt dışındaki eğitimlere ve uçuş testlerine katılmak veya yurt dışından uçak teslim almak gibi işlemler için vizeye ihtiyaç duyabildiği belirtildi.

Vize süreçlerinin hem zaman hem de maliyet açısından havacılık sektörü üzerinde yük oluşturduğu savunularak şu ifadeler kullanıldı:

“Havayolu uluslararası ulaşım araçları pilotları, yurt dışı çıkışlarını sadece görevli oldukları zaman yapabilmektedir. Pilotlar, yurt dışı eğitimlerine ve uçuş testlerine katılmak, yurt dışından uçak teslim almak için vizeye ihtiyaç duymaktadır. Bu durum hem maliyeti hem de vize alabilmek için geçen süredeki iş kaybı ile sektör için önemli bir sorun olmaktadır. Öte yandan yaşanan vize sorunları nedeniyle vize alamayan pilotlar hem vakit kaybetmekte hem de yurt dışı eğitimlerine katılamamaktadır.”

Mühendis ve mimarlar için 10 yıl kıdem şartı

İkinci kanun teklifi ise mühendis ve mimarları ilgilendiriyor.

Teklifte Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği üyesi olan ve mesleğinde en az 10 yıllık kıdeme ulaşan mühendis ve mimarlara yeşil pasaport verilmesi öngörülüyor.

Böylece düzenlemenin yasalaşması halinde yalnızca mühendis veya mimar unvanına sahip olmak yeterli olmayacak. Teklifte hem TMMOB üyeliği hem de en az 10 yıllık mesleki kıdem şartı bulunuyor.

Düzenlemenin gerekçesinde mühendis ve mimarların yurt dışında düzenlenen eğitim, panel, çalıştay ve konferanslara katılmasının mesleki gelişim açısından taşıdığı öneme vurgu yapıldı.

Teklifin gerekçesinde yurt dışı faaliyetleri öne çıktı

Mühendis ve mimarlara yönelik teklifin gerekçesinde meslek gruplarının üretim ve katma değer oluşturmadaki rolüne dikkat çekildi.

Teklifte şu ifadeler yer aldı:

“Mühendis ve mimarlar, üretim yapan, katma değer oluşturan meslek grubudur. Dünyayı, ülkeyi ve yaşamı tanıyan, anlayan ve ona göre politikalar üreterek yaşama geçiren bir çalışma anlayışı içerisinde olan mühendislik ve mimarlık kriterlerinin karşılıklı tanınması, mesleğin ortak değerler çerçevesinde birleştirilmesi ve geliştirilmesinin yanı sıra, toplumdaki pozisyonunu, rolünü ve sorumluluğunu güçlendirmek için yurt dışındaki etkinlik ve çalışmalar zorunluluk arz etmektedir. Dolayısıyla bu meslek gruplarının yurt dışındaki eğitim, panel, çalıştay ve konferans gibi faaliyetlere katılımları mesleki tecrübe ve üretkenlik açısından kritik önem taşımaktadır.”

Her iki teklifte ortak şart bulunuyor

Meclis’e sunulan iki düzenlemede de yeşil pasaport hakkından yararlanılmasına ilişkin ortak bir şart yer aldı.

Buna göre kapsama girecek kişilerin “Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan dolayı soruşturma veya kovuşturma bulunmaması” gerekiyor.

Pilotlar açısından buna ek olarak 5 yıllık fiili uçuş hizmeti, mühendis ve mimarlar açısından ise TMMOB üyeliği ve en az 10 yıllık mesleki kıdem kriteri öngörülüyor.

Kimler yeşil pasaport alabiliyor?

Mevcut düzenlemede hususi damgalı pasaporttan yararlanabilen farklı gruplar bulunuyor.

Bunların başında 1., 2. veya 3. derece kadrolarda görev yapan kamu görevlileri geliyor. Gerekli şartları sağlayan kişilerin emeklilik sonrasında da bu hakkı devam ediyor.

Eski TBMM üyeleri ve eski bakanlar da yeşil pasaport kullanabilen gruplar arasında bulunuyor. Büyükşehir, il ve ilçe belediye başkanları görevleri süresince bu haktan yararlanabilirken belirli şartları karşılayan eski belediye başkanları için de hak devam edebiliyor.

Belirlenen kriterleri karşılayan devlet sporcuları, bazı kamu bankaları ve kurumlarında belirli şartlarla çalışan kişiler, gerekli ihracat hacimlerine ulaşan şirketlerin sahipleri, ortakları ve yetkilileri ile baroya en az 15 yıl kayıtlı avukatlar da mevcut düzenlemede yeşil pasaport hakkından yararlanabilen gruplar arasında yer alıyor.

Teklifler henüz yasalaşmadı

Pilotlar, mühendisler ve mimarlar açısından en önemli ayrıntı ise düzenlemelerin şu anda yalnızca kanun teklifi aşamasında bulunması.

TBMM Başkanlığına sunulan iki teklif Meclis İçişleri Komisyonu’na sevk edildi. Bu nedenle 5 yıllık kıdeme sahip pilotların veya 10 yıllık kıdeme sahip TMMOB üyesi mühendis ve mimarların doğrudan yeşil pasaport başvurusu yapabileceği bir düzenleme henüz yürürlüğe girmiş değil.

Söz konusu meslek gruplarının yeşil pasaport kapsamına alınabilmesi için tekliflerin yasama sürecinden geçerek kanunlaşması gerekiyor.