Çalışanların maaşlarından yüzde 3 katkı alınmasını ve işverenlerin de yüzde 3 katkı sağlamasını öngören Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), 2027-2029 dönemini kapsayan yeni Orta Vadeli Program'da yer almadı. Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş, daha önce defalarca ertelenen sistemin mevcut ekonomik ve sosyal şartlarda uygulanamadığını belirterek “sistem tamamen tıkandı” değerlendirmesinde bulundu.

Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi Yeni OVP'de Yer Almadı

Hükûmetin gelecek üç yıllık ekonomi politikalarına ilişkin yol haritasını içeren 2027-2029 Orta Vadeli Programı (OVP) Resmî Gazete'de yayımlandı.

Milyonlarca çalışanı ve işvereni ilgilendiren başlıklardan biri olan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'ne (TES) ise yeni programda yer verilmedi.

Daha önceki programlarda gündeme gelen sistemin yeni OVP'de bulunmamasıyla birlikte, TES için yeni bir uygulama tarihi de açıklanmış değil.

Maaşlardan Yüzde 3 Kesinti Öngörülüyordu

Planlanan TES modelinde çalışanların ücretlerinden yüzde 3 oranında katkı yapılması öngörülüyordu.

İşveren tarafında da yüzde 3'lük katkı gündemdeydi. Böylece sistemin çalışan, işveren ve devlet ayağından oluşan tamamlayıcı bir emeklilik modeli hâline getirilmesi hedefleniyordu.

Ancak sisteme ilişkin kamuoyuna sunulmuş ve yürürlüğe girmiş bir düzenleme bulunmadığından çalışanların maaşlarından TES kapsamında yeni bir yüzde 3 kesinti uygulanmıyor.

İsa Karakaş: “Sistem Tamamen Tıkandı”

Türkiye Gazetesi yazarı ve Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş, TES'in yeni OVP'de yer almamasını değerlendirirken sistemin rafa kaldırıldığı görüşünü dile getirdi.

Karakaş, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki ihtisas komisyonlarında uzun yıllar kıdem tazminatı fonu, Otomatik Katılım Sistemi ve zorunlu tasarruf tartışmalarını takip ettiğini belirterek şöyle konuştu:

"Biz bu tespiti yaparken 'müneccimlik' yapmıyorduk. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki ihtisas komisyonlarında yürüttüğümüz çalışmalar bu gerçeği gösteriyordu. Hem çalışan hem işveren hem de kamu bürokrasisi cephesindeki dinamikleri, rakamları ve saha gerçeklerini derinlemesine analiz ettik. Saha gerçeklerini görmeden kağıt üzerinde yapılan planlar eninde sonunda duvara çarpmaya mahkumdur. Nitekim öngörülerimiz adım adım gerçekleşti ve sistem tamamen tıkandı."

TES Takvimi Defalarca Ertelendi

Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi daha önce açıklanan ekonomi programlarında farklı tarihlerle gündeme gelmişti.

Karakaş, 2023 yılında açıklanan OVP'de Otomatik Katılım Sistemi'nin (OKS) işveren katkılı TES'e dönüştürülmesi için 2024 sonbaharının hedeflendiğini, ancak bu takvimin uygulanamadığını hatırlattı.

Sonrasında hedefin önce 2025'e kaydırıldığını, ardından 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Programı ile yeniden ertelendiğini belirten Karakaş, süreci şöyle anlattı:

"2023 yılında ilan edilen OVP, OKS'nin işveren katkılı TES'e dönüşümü için 2024 sonbaharını hedef gösteriyordu. Zaman geldi, takvimler işledi fakat o hedef tutmadı. Tarih hemen 2025 yılına kaydırıldı. Ardından 2026 yılı Cumhurbaşkanlığı Programı ile hedef bir kez daha ertelendi. Takvim sıkışmış, mevzuat altyapısı kurulmamıştı. Sürekli ertelenen kararlar sonunda takvimi patlattı ve TES başlığı yeni OVP'den tamamen silindi"

Çalışanın Gelirine Etkisini Hesapladı

Karakaş, TES tartışmasını çalışanların mevcut gelir düzeyi üzerinden de değerlendirdi.

Asgari ücretin 28 bin 75 TL, açlık sınırının ise 37 bin 388 TL seviyesinde olduğunu belirten Karakaş, aradaki farkın 9 bin 313 TL'ye ulaştığını ifade etti.

Karakaş, yüzde 3'lük TES katkısının hayata geçirilmesi hâlinde ortaya çıkacağını hesapladığı tabloyu şu sözlerle anlattı:

"Gelişmiş ülkelerde emeklilik fonları trilyon dolarlara ulaşır ve ülke ekonomisine can suyu sağlar. Ancak bizde birikim ve tasarruf oranları dip seviyededir. Hükûmetin niyeti elbette devlet, çalışan ve işveren üçlüsünden yeni bir fon kaynağı oluşturmaktı. Ancak evdeki hesap çarşıya uymadı. Çünkü çalışanın ve dar gelirlinin sırtında taşıyacak bir gram dahi mecal kalmamıştır. Asgari ücret bugün 28.075 TL seviyesindedir. Açlık sınırı ise 37.388 TL'ye ulaşmıştır. Aradaki uçurum 9.313 TL'dir. Mevcut kesintilere bir de yüzde 3 TES eklenirse maaş 27.084 TL'ye düşer. Ateş düştüğü yeri yakar! Sofrasında ekmeği küçülen çalışana 'yarın emekli olacaksın' demek çare değildir."

İşveren İçin Yüzde 3 Katkı Gündemdeydi

TES'in tartışılan yapısında çalışanların yanı sıra işverenlerin de yüzde 3 katkıda bulunması planlanıyordu.

Karakaş, mevcut SGK ve işsizlik primi yükünün Ocak 2026 itibarıyla yüzde 38,75'e yükseldiğini belirterek TES'in uygulanması hâlinde çalışan ve işveren katkılarıyla toplam yükün yüzde 44,75 seviyesine ulaşacağını ifade etti.

Özellikle KOBİ'ler ve küçük işletmeler açısından ek maliyetlerin istihdam üzerinde baskı yaratabileceğini savundu.

Kayıt Dışı İstihdam Uyarısı

İsa Karakaş, işveren maliyetlerinin daha fazla yükselmesinin kayıtlı istihdam açısından risk oluşturabileceği değerlendirmesinde bulundu.

Karakaş bu konudaki görüşünü şu sözlerle açıkladı:

"Mevcut durumda SGK ve işsizlik primlerinin toplamı yüzde 37,75 seviyesindeydi. Ocak 2026 itibarıyla bu oran yüzde 38,75'e tırmandı. Eğer TES hayata geçseydi, yüzde 3 işveren ve yüzde 3 işçi payı ile toplam prim yükü yüzde 44,75'e fırlayacaktı. Buna ilaveten imalat dışı sektörlerdeki yüzde 5'lik prim indiriminin yüzde 2'ye düşürülmesi maliyetleri daha da katladı. Yük artık ince hesapla değil, kalın kalemle artmaktadır. Özellikle KOBİ'ler ve küçük esnaf için bu ilave prim, bardağı taşıran son damla olacaktı. Gücü tükenen taraflara yeni yükler bindirmek sistemi kilitler; resmî istihdam daralır, kayıt dışı ekonomi körüklenir."

“Emrivaki Bir Şekilde Yürürlüğe Konulmamıştır”

Karakaş, TES'in hayata geçirilememesinde çalışan ve işveren taraflarının yaklaşımının da etkili olduğu görüşünü dile getirdi.

Bu konudaki değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

"Cumhurbaşkanımız çalışanları ve işverenleri ilgilendiren tüm meselelerde hep tarafların uzlaşmasına ve iradelerine büyük önem vermiştir. Tamamlayıcı Emeklilik Sisteminde de hem çalışanların hem de işverenlerin analizimizde belirttiğimiz haklı gerekçelerle yanaşmamaları nedeniyle bu sistem emrivaki bir şekilde yürürlüğe konulmamıştır"

TES İptal Edildi mi?

Yeni OVP'deki en somut gelişme, 2027-2029 programında TES başlığına yer verilmemesi oldu. İsa Karakaş bu durumu sistemin tamamen rafa kaldırılması olarak değerlendiriyor.