Tarım ve Orman Bakanlığı, insan ve çevre sağlığı açısından taşıdığı riskler nedeniyle THIOPHANATE METHYL, INDOXACARB ve PHOSMET aktif maddelerini içeren bitki koruma ürünleri hakkında sonlandırma kararı aldı. Bu ürünlerin fiili ithalatı 13 Kasım 2026’da, imalatı 18 Aralık 2026’da, kullanımı ise 31 Aralık 2027’de sona erecek.

Bakanlıktan 3 Aktif Madde İçin Kritik Karar

Tarım ve Orman Bakanlığından 3 aktif madde için kritik karar geldi. Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, insan ve çevre sağlığı bakımından risk taşıdığı değerlendirilen bazı bitki koruma ürünlerini yeniden inceleyerek ithalat, imalat ve kullanım süreçlerinin sonlandırılmasına karar verdi.

Karar kapsamında THIOPHANATE METHYL, INDOXACARB ve PHOSMET aktif maddelerini içeren ürünler yer alıyor. Sonlandırma işlemi tek seferde değil, belirlenen takvim doğrultusunda aşamalı olarak gerçekleştirilecek.

Bakanlığın açıklamasına göre karar verilirken söz konusu aktif maddelerin oluşturabileceği risklerin yanı sıra kullanım alanlarında yeterli sayıda alternatif bitki koruma ürününün ruhsatlandırılmış olması da dikkate alındı.

Bitki Koruma Ürünleri Yeniden Değerlendirildi

Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, bitki koruma ürünlerinin ruhsatlandırılması, üretimi, ithalatı, piyasaya sunulması ve denetlenmesine ilişkin süreçlerin 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile ilgili mevzuat doğrultusunda yürütüldüğünü bildirdi.

Türkiye’de ilk kez ruhsatlandırılacak bitki koruma ürünü aktif maddelerinin Avrupa Birliği’nde veya G8 ülkelerinde ruhsatlı olması gerektiği belirtildi.

Genel Müdürlük tarafından yapılan açıklamada değerlendirme süreci şöyle aktarıldı:

"Uluslararası kuruluşlar tarafından insan ve çevre sağlığı açısından sakıncalı bulunan aktif maddelerle ilgili olarak; alternatif ürünlerin bulunup bulunmadığı, ithalat, üretim ve kullanım verileri, stok durumu ve ülke ihtiyacı birlikte değerlendirilmekte; gerekli görülen durumlarda bu maddelerin kullanımı belirli bir takvim çerçevesinde kısıtlanmakta veya sonlandırılmaktadır"

THIOPHANATE METHYL İçin Hangi Riskler Belirlendi?

Bakanlıktan 3 aktif madde için kritik karar kapsamında ayrı ayrı yapılan değerlendirmelerde ilk olarak THIOPHANATE METHYL ele alındı.

Bakanlık açıklamasında bu madde için güvenli toksikolojik referans değerlerinin belirlenememesi, tüketiciler bakımından olası akut risklerin bulunması ve endokrin bozucu özelliklere ilişkin değerlendirmeler dikkate alındı.

Ayrıca THIOPHANATE METHYL’in Avrupa Birliği’ndeki onayının sona ermesi de karar sürecinde göz önünde bulundurulan unsurlar arasında gösterildi.

INDOXACARB İçin Arı ve Memeli Riski

Değerlendirmeye alınan ikinci aktif madde INDOXACARB oldu. Bakanlık bu maddeyle ilgili çevresel risklerin yanı sıra tüketiciler açısından yapılan incelemelerin sonuçlarına da dikkat çekti.

Açıklamada küçük otçul memeliler, solucanla beslenen memeliler, bal arıları ve benzeri böcekler bakımından belirlenen risklere işaret edildi.

Tüketiciler açısından akut risk ihtimalinin tamamen ortadan kaldırılamaması ve INDOXACARB’ın Avrupa Birliği’ndeki onayının sona ermiş olması da değerlendirmeye dahil edildi.

PHOSMET İçin Çok Yönlü Risk Değerlendirmesi

Üçüncü aktif madde olan PHOSMET için ise hem uygulama sırasında etkilenebilecek kişiler hem tüketiciler hem de sucul organizmalar açısından çeşitli risklerin tespit edildiği açıklandı.

Mevcut koruyucu tedbirlere rağmen operatörler, çalışanlar ve ilaçlama yapılan alanların çevresinde bulunan kişiler açısından kabul edilemez risklerin bulunduğu belirtildi.

Bunun yanında tüketiciler ve sucul organizmalar bakımından yüksek akut ve kronik riskler bulunduğu ifade edildi. PHOSMET’in Avrupa Birliği’ndeki onayının sona ermesi de alınan kararda dikkate alındı.

İthalat 13 Kasım 2026’da Sona Erecek

Bakanlığın belirlediği takvimde ilk aşama ithalat olacak. Üç aktif maddeyi içeren bitki koruma ürünlerinin fiili ithalatı 13 Kasım 2026 itibarıyla sonlandırılacak.

İkinci aşamada ise yurt içindeki imalat süreci tamamlanacak. Buna göre söz konusu ürünlerin imalatı 18 Aralık 2026 tarihinde sona erecek.

Ürünlerin kullanımının sonlandırılması için daha uzun bir geçiş süresi öngörüldü. THIOPHANATE METHYL, INDOXACARB ve PHOSMET içeren bitki koruma ürünlerinin kullanımına 31 Aralık 2027 itibarıyla son verilecek.

Bakanlık Sonlandırma Takvimini Açıkladı

Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, söz konusu maddelerin kullanıldığı alanlarda yeterli sayıda alternatif ürünün ruhsatlandırılmış olduğunu da açıklamasında vurguladı.

Bakanlığın sonlandırma kararına ilişkin açıklamasında şu ifadeler yer aldı:

"Söz konusu aktif maddelerin kullanıldığı alanlarda yeterli sayıda alternatif bitki koruma ürününün bakanlığımızca ruhsatlandırılmış olması da dikkate alınarak, bu aktif maddeleri içeren bitki koruma ürünlerinin ithalat, imalat ve kullanımının belirlenen takvim doğrultusunda sonlandırılmasına karar verilmiştir. Buna göre; fiili ithalatları 13 Kasım 2026, imalatları 18 Aralık 2026, kullanımları ise 31 Aralık 2027 tarihleri itibarıyla sonlandırılacaktır. Bitki koruma ürünlerine ilişkin değerlendirme ve düzenlemeler; insan ve çevre sağlığının korunması, bitki sağlığının sürdürülebilir şekilde güvence altına alınması ve güvenli kullanım esaslarının devam ettirilmesi doğrultusunda yürütülmeye devam edecektir."