İşçi-işveren uyuşmazlıklarında son yıllarda sıkça gündeme gelen “jet arabuluculuk” uygulaması, Yargıtay’ın verdiği emsal kararla yeni bir boyut kazandı. Yüksek mahkeme, işten çıkarıldığı gün arabulucuya götürülerek belge imzalatılan işçilerin iradesinin baskı altında oluşabileceğine hükmetti. Kararla birlikte, bu yöntemle alınan imzaların geçersiz sayılabileceği netleşti.

Yargıtay’dan Emsal Niteliğinde Karar

SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işverenlerin son dönemde başvurduğu hızlı arabuluculuk uygulamasına hukuki sınır çizdi. Kararda, iş akdinin feshedildiği gün apar topar arabulucuya yönlendirilen işçilerin gerçek bir müzakere ortamında karar veremeyeceği vurgulandı.

Yüksek mahkeme, işçinin dava açma hakkını bertaraf etmeye yönelik uygulamaların hukuken korunamayacağını belirtti. Özellikle fesih ve arabuluculuk sürecinin aynı gün içinde tamamlanmasının, özgür irade açısından ciddi soru işaretleri doğurduğuna dikkat çekildi.

Sağlık Sorunları Olan İşçi İçin Kritik Süreç

Karara konu olan olayda, bir fabrikada 6 yılı aşkın süredir çalışan ve ağır anksiyete tedavisi gören işçinin iş akdi sağlık gerekçesiyle sonlandırıldı. İddiaya göre işçi, fesih işleminin hemen ardından şirketin anlaşmalı olduğu arabulucunun ofisine götürüldü.

Burada kendisine tüm haklarının ödeneceği belirtilerek bazı belgeler imzalatıldı. Ancak daha sonra yapılan incelemede, 6 yıllık kıdeme rağmen işçiye ödenen tutarın, aynı iş yerinde 3 yıl çalışan başka bir işçiden daha düşük olduğu ortaya çıktı. Bunun üzerine işçi, konuyu yargıya taşıdı.

Mahkemelerden Hak İhlali Tespiti

İş Mahkemesi, işçinin işten çıkarıldığı gün arabuluculuk sürecine dahil edilmesini ve yeterli değerlendirme süresi tanınmamasını hak ihlali olarak değerlendirdi. Mahkeme, imzalanan tutanakların geçersiz olduğuna karar verdi.

Kararda ayrıca, sürecin işçinin özgür iradesiyle başlatıldığına dair herhangi bir somut delil bulunmadığına dikkat çekildi. İşçiye yasal haklarının dışında makul bir ek menfaat sağlanmadığı da dosyada yer alan tespitler arasında yer aldı.

İşverenin yaptığı istinaf başvurusu ise Bölge Adliye Mahkemesi tarafından reddedildi. İstinaf mahkemesi, ağır ilaç kullanan işçinin zayıf durumundan faydalanıldığına ve fesih ile arabuluculuk işlemlerinin aynı gün tamamlanmasının gerçek bir pazarlık ortamı oluşturmadığına hükmetti.

“Jet Arabuluculuk” Yöntemine Fren

Dosyayı son olarak inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını hukuka uygun bularak onadı. Böylece işten çıkarıldığı gün arabulucuya götürülerek imzalatılan belgelerin, baskı altında alınmış sayılabileceği yönündeki değerlendirme kesinleşmiş oldu.

Bu kararla birlikte, işverenlerin hızlı arabuluculuk yöntemiyle işçilerin dava açma hakkını sınırlamaya yönelik uygulamalarına karşı önemli bir yargı sınırı çizilmiş oldu. Uzmanlar, kararın benzer uyuşmazlıklarda emsal teşkil edeceğini ve iş hukukunda yeni bir dönemin kapısını aralayabileceğini ifade ediyor.